734 LXXVII. SCOLYTIDAE. 



((.•vciulcii schijnt liet $ lic: boorgat te knagen en wordt gedurende dit werk of binnen in de ge- 

 knaagde gang door bet $ bevrucht. De nioedergaiigen loopen regelmatig ol' onregelmatig. Rij regel- 

 matige mocdergaiigcn (Plaat I lig. i — 5) knaagt het $ rechts cii links kleine eigroefjes, van waarde, 

 iiiecsral duidelijk gescheiden, larvcngangcn uitgaan. Bij onregelmatige moedergangen (Plaat I Hg. 6) 

 worden daarin de eieren in hoopjes gelegd, waarna de larven deze gang, gezamenlijk verder nit- 

 knageiidc, tot eeiic zg. ramiliegang vergrooten; ot' wel zij graven verwarde, veelal met elkaar ver- 

 smolten onregelmatige gangen. Men onderscheidt éc5n- (Plaat I lig. i en 2), twee- en mccrarmige 

 (Plaat I lig. 3 en 4) mocdergangen, naar gelang van het boorgat 1 , 2 of meer gangen uitgaan; ook 

 worden zij in loodrechte of lengte- (Plaat I fig. i en 3) en horizontale of brcedtcgangeii onderscheiden 

 (Plaat 1 lig. 2 en 4), wanneer nl. de boom nog overeind staat. Bij zg. stergangen (Plaat II tig. 5) 

 gaan uit de paringskamer de afzonderlijke nioedergangen straalsgewijze uit. In verband niet de plaatsruimte, 

 waar nioederkevers en larven kunnen knagen, zijn de iiguren hetzij typisch en als zoodanig door 

 baar karakteristiek voorkomen onmiddellijk te herkennen, terwijl in andere gevallen afwijkingen 

 kunnen voorkomen, die het herkennen wel eens moeilijk maken. Zoo loopen in dunne takken de 

 horizontale gangen veelal schuin (Plaat III lig. 4) en meerarinigc, vertikale of horizontale gangen 

 naderen dikwijls tot den stervorm. 



Op de van den stam weggenomen schors zijn de gangen in den regel duidelijk te herkennen, 

 ook is zulks het geval op bet houtoppcrvlak; toch heerscht hier weder veel verscheidenheid, daar 

 bij de eene soort de gangen dieper in de bastlaag, bij cene andere dieper in de spintlaag ingegraven zijn. 



In 't algemeen gaan de larvcngangen loodrecht van de mocdergang uit, doch die larvcngangen 

 op beide zijden, welke nabij de iwee blinde uiteinden eener nioedergang gelegen zijn, richten zich 

 straalsgewijs tot elkaar (Plaat I lig. !«)• De larvcngangen worden wijder naarmate de larven grooter 

 worden en verder van de moedergang aan liet knagen zijn; aan het uiteinde der larvcngangen knagen 

 de larven cenc popholte, hetzij in de bastlaag, of op de grens van bast en spint. Het voedsel der 

 larven bestaat uit schors- en houtbcstanddeelen. Nadat de kever is uitgckropen, knaagt hij, vlak boven 

 de popholte, een cirkclrond vlieggat, waardoor hij naar buiten komt. 



Behalve boor- en vlicggaten komen menigmaal nog luclitgaten voor, welke door den 

 moederkever geknaagd worden en dienen om te ventileeren (Plaat II lig. 2). Bij de houtboorders ol 

 houtkevers schijnen alleen de wijfjes de moedergangen te graven, nadat, alrlians bij soorten waar 

 de mannetjes ongevleugeld zijn, de paring reeds onuiiddellijk na afloop van de metamorphose, binnen 

 in de gangen, heeft plaats gehad. Dergelijke ongevleugeldc mannetjes blijven eenzaam in de oude 

 moedergang, die zij in den regel niet verlaten. Hier wordt van uit bet boorgat radiaal in bet bout 

 eene ingangsbuis geknaagd en vandaar uit gaan de eigenlijke broedgangen het hout in. Bij X y lo ter us 

 worden deze gangen naar haar eigenaardig voorkomen „laddergangen" (Plaat I fig. 7 en plaat VIII 

 lig. 4) genoemd; hier loopen de broedgangen altijd loodrecht op de lengteas van den overeind staanden 

 boom; de eieren worden gelegd in, aan de boven- en onderzijde geknaagde, eigroefjes, van waaruit 

 de larven korte, loodrecht op de broedgang staande, derhalve in de richting der houtvezcls loopendc 

 larvcngangcn knagen. Bij Xyleborus Saxesenii beeft men „familiegangen'' (Plaat I lig. 8), 

 in het hout, doordat de larven de bruedgangen naar boven en naar onderen onregelmatig uitknagen; 

 larven, poppen en jonge kevers komen daarin vereenigd voor. Bij andere X y 1 e bor u s-soorten en 

 bij A nisand rus worden van uit de diep in het hout ingegraven ingangsbuizen , door den moeder- 

 kever, meer of minder vorksgewijze vertakte of anastomoseerende, in hetzelfde vlak van doorsnede 

 gelegen, broedgangen aangelegd en hetzij onmiddellijk in dezen de eieren gelegd, of nog bovendien, 

 loodrecht op de genoemde primaire gangen, in de richting der houtvezels, secundaire broed- 

 gangen gegraven, die beiden nu met hoopjes eieren bezet worilen (Plaat 1 lig. 9 en 10). Wanneer de 

 ïarven zelf niet medewerken tot de vorming van eene vraatliguur, dan voeden zij zich met het 

 intgezwcten boutsap of met zich daarbinnen ontwikkelende fuiigi (schimmeldraden), door Schm'ul- 

 bergcr „ambrosia'' genoemd en door Hartig als zoodanig herkend. Deze fungi zijn oorzaak dat de 

 wanden der gangen zwart gekleurd worden, alsof het bont met een gloeienden ijzerdraad ingeboord was. 

 Bepaalde popholtcn en vlicggaten koinen bij deze houtboorders niet voor; zij verlaten bet hout door 

 de bestaande gangen en het boorgat. Bij Tliamnurgus Iva 1 ten b ach ii veroorzaakt het binnen- 

 dringen van bet $, in den stengel van Labiaten, galvorming. 



Cliolodkowsky bespreekt in een belangrijk opstel „Uebcr die Gange der Borkcnkiifcr" i) 'l*^ 

 bypötheiische voorstelling van de ontwikkeling der moeder- en larvcngangcn. De meest primitieve 

 toestand zou zijn die der familiegangen (Plaat IV lig. 4), zooals Dendroctonus micans ze nog 

 vertoont, dit is ui. de minst gunstige toestand, aangezien de larven elkaar allicht hinderlijk zijn. 

 Door natuurlijke selectie zouden zich daaruit de andere toestanden ontwikkeld hebben. De moeder- 

 gangen zouden zich geleidelijk uit eene gemeenschappelijke eikamer ontwikkeld hebben, waarin de 

 eieren oorspronkelijk ordeloos dooreen, daarna in hoopjes en eindelijk in afzonderlijke eigroeven 

 gelegd worden. De polygame Scolytiden bezaten oorspronkelijk een stervorinig schorsnest, waaruit 

 de andere vormen zouden voortgesproten zijn. De oudste Scolytiden zijn de Hylesiniui en de 

 Ilylastini, de jongste de Scolytini; de Tomicini zonden met de Seolytiui slechts indirect, 

 door bnnne gemeenschappelijke voorvaders, verwant zijn. 



1) 1.1 H.irai' S„ri,.tati., F.iiloni r,.K<i.;i.' T. \Xill ISKU 



