758 LXXVII. SCOLYTIIJAE. — 13. Pri'YOI'HTlIURUS. — I4. PlTyOGENES. 



v;iii zg. Iicksciibczciiis. De mijci1i;rg;iiigen zijn van het stervoniiigc tyi'c, diep in de Ikim; 

 van nit de dnidclijke paringsliainer gaan 2 tot 5 armen nit, welke in dinine taliken veelal 

 in de lengtc-fieluing loopen; naar gelang de vorm der takken en der vertakkingen is de 

 rnoedergang soms meer ol minder S|iiraalvonnig. Niet inlandseh. In VVcst-üuitselilaiid. 



(Lielitensteinii Ratzeb.) 



Het ai hellende uiteinde der dekseliilden aan weerszijden met eene smallere, op den bodem zeer 

 lijn lederachtig gerimpelde langsgrocl', zonder bultjes; stipiielrijcn op de seliijt' dieliter aan- 

 eenstaande; tn.sschenrniinten eenigszins dwarsrimpclig. Halsscliild iets grover, doch niet dichter 

 be.stippeld. Zwart of pckbruin, cnuitgekleurde cNcmplaren gcelacluig-roodbrnin, glanzig. 

 Deze soort gelijkt zeer op m ie rogra p h n s en schijnt daarmede veelal verward te worden. 

 Behalve door de doorgaans donkerder kleur, onderscheidt zij zich doordat de naadlioek der 

 dekschilden niet hoekig uitsteekt, doch de toprand gemeenschappelijk afgerond is; bovendien is 

 de naad i.aar achteren neergedrukt, de langsgroelaldaar niet glad maar rimpelig. Lengte ij — ij 

 nim. In de eind- en zijtwijgen der takken van kwijnende dennen en zeepijnen, nimmer in 

 lakken van meer dan i cm. dikte; April — December. De larvengangcn, welke inde dinine 

 twijgen niet in de breedte-richting kininen loopen, nemen eene vertikale richting aan, derhalve 

 meer ol' minder evenwijdig aan de gang die van de paringskamer uitgaat. Deze soort over- 

 wintert als kever, zeldzamer als volwassene larve of pop. Er zijn jaarlijks 2 of 3 generaties. 

 Door het geheele land verbreid en op sominigc plaatsen vrij gemeen; altijd in gezelschap 

 van Pityogenes bidentatiis. Ook in België en in de Rijnprov. 1). 



I. ramulorum I'erris. 



14. Pityogenes Bedel. 



Dit :^cnus oiidcrschcidt zich vooral door de fijne slippclrijcn op de dekschilden 

 cii de meer of iiiiiider duidelijke , gladde , vlakke laiigsbttil op de achterlielft van het 

 liiilsscliild ; bovendien is het halsschild aan de basis, in 7 midden, niet f^erand en vcr- 

 toont aan de zijden , nabij het midden , een dn'ars- of scheeveii indruk ; op de voor hel/t 

 met duidelijke, korrelige bultjes bezet. Het af hellende uiteinde der dekschilden bij hei i 

 met 2 of 3 krachtige, tandvormige buitfes (Fig. 122 //); bij het 2 met een diepen indruk 

 langs den naad en met eenige kleine bult/es of korreltfes , of ïocl gejt'oon. Prosternum 

 niet tusschen de voorco.xae uitstekende. 



De soorten leven achter schors en voeden zich met schors- en houtbestanddeelen. 



De larve en pop van P. c h aleogr ap hus zijn door Ratzeburg , de levenswijze is 

 door Nürdlinger en Judeich ; de larve en pop van b i de n lat 11 s zijn door Perris , de 

 levenswijze is door Eichhoff, Judeich e. a. beschreven. 



Van de 6 Europeesche soorten komen i /// N'cderland en i /'// het aangrenzend 

 gebied voor. 



Voorhoofd bij bet 2 van voren, tegen den snuit, die|) uitgclndd; bij het ^ in het midden 

 ii7Ct een zeer klein bidtje. Het afhellende uiteinde der dekschilden met eene diep uitgeholde 

 naadstreep, bij het $ aan weerszijden daarvan met 3 krachtige, nagenoeg even groote, iets 

 naar binnen gekromde tanden, bij het J zijn dezen door kleine bultjes aangeduid. De lijne 

 stippelrijen der dekschilden verdwijnen achter het midden; tiissclienruimten glad. Lichaam 

 geheel roodachtig-geelbrnin , of wel halsschild en basis der dekschilden donkerbruin; sterk 

 vetglanzig. Halsschild van voren dicht korrelig, van achteren verspreid en lijn bestippeld, 

 op de acliterhelft met eene gladde, meer of minder verhevene middcllijn. Lengte i J —2 mm. 

 In sparren; zij zon ook in zilversparren, dennen, Weyniouths-pijnen en in lorkenboomcn 

 gevonden zijn. De vraatrigiuTU (l'l. V lig. (5 en 7) zijn typische stergangen, met 4 — 7 bochtige, 

 smalle armen, welker paringskamer bijna altijd in de hastlaag zelf verborgen blijft en daardoor 

 noch op het spint noch op de schors zichtbaar is. De dindelijk straalsgewijze uiteengaande 

 inoedergangen zijn zoowel in de hastlaag als in hc: spint ingegraven. De naar verhouding 

 korte larvengangcn staan zeer dicht aaneen. De popholten liggen in de schors. Deze soort 

 komt met Tomictis ty po gra |ili ns in dezelfde boomen voor; zij zwermt, evenals deze, 

 gewoonlijk laat, op zijn vroegst in April. De ontwikkeling is i!c'njarig, toch schijnen ook 

 twee generaties voor te komen. In tegenstelling niet Tomictis tyjiographus tast zij bij 

 voorkeur de dunnere schors aan, van daar dat zij hoogere gedeelten der stammen en takken 

 bewoond, ofsclioon ook wel krachtige boomen over de geheele lengte , tegelijk met To m i c us 



Ik \iiiii di'/c itiurl iiuf; liij I'\iiiiuiU. 'juk ii.iu /IJ in Ousleiirtjk lukriiil iijii. Ik veniiuid d;il IV r a 111 11 1 u 1' il lil IV'rris ca 

 111 i f r u y !■ a ji II 11 5 L. VL'i.'lal iiii'l elkaar verward uuidiil. 



