760 LXXVII. SCOLYTIDAE. - 15. TOMICUS. 



'iC'cinii; scliuiii ; bij T. I a r i c i s zijn Int faiiiUi(,i;aii,i;cn, ivaar nl.van uit coie oiiri\i;clinali,i;e, 

 door cat enkel hevruclit 9 geknaagde inoedergang de lari'cn in verschillende richtingen 

 voortgaan met uit knagen. De soorten zijn monogamisch of polyganiisch ; in de paringskawcr 

 'ivordt slechts één enkel % , of worden iivee of meer wi/f/es door één i bevrucht. 



De larve en fop van T. se x de ntat u s zijn door Per ris, de levenswijze is door 

 Kollar , Ratzeburg , Nördlinger , Per ris, Eichhoff , Judeich e. a. ; de levensgeschiedenis 

 van typogr a ph II s is door Ratzebiirg , Judeich , Eichhoff e. a. ; de levenswijze van 

 amitinus door Eichhoff, Judeich e. a.; de larve en pop van laricis zijti door 

 Kollar en Pcrris , de levenswijze is door Eichhoff , Judeich e a. ; de levenswijze van 

 a c u m i nat u s door Nordlinger , Eichhoff en Judeich ; die van prox i m u s door 

 Eichhoff en Lovcndal : die van sutunilis door Nordlinger ,\Eichhoff , judeich en 

 Loven dal ; de larve van curvidens is door Kollar, de levenswijze door Nordlinger , 

 Eichhoff , Judeich e. a. beschreven. 



l'an de 15 Eiiropeesche soorten komen 4 /// Nederland en 4 /;/ het aangrenzend 

 gebied voor. 



1 Het uitgclinUie iiitciiuic licr cIckscliiUicii zeer scluiin nlhcllend; van lioveii gezien, tol nabij ut' 



geheel tot aan liet miiUlen van tien nnati reikend 2 



Het uitgeholde ot' afgeknotte uiteinde der dcUscliilden meer plotseling al'waarts gericht, alleen 

 den top innemende; aan weerszijden inet 4 — 5, zelden bij het J slechts met 3 tandjes 

 (Fig. 122 III, IV). De eerste tusschenriiimte (langs den naad) nabij het afbellende uiteinde 

 zonder bultjes ol' korreltjes 5 



2 Het uitgeholde uiteinde der dekschilden glanzig, aan weerszijden met 6 (Fig. 122 VI) of 3 



tandjes 3 



Het uitgeholde uiteinde der dekscliildeu aan weerszijden met 4—3 tandjes, van welke liet 

 voorlaatste het grootst is (Fig. 122 V). De eerste tusscbenruimtc, nabij het alhellende uiteinde, 

 niet eene rij kleine bultjes of korreltjes 4 



3 Het uitgeholde uiteinde der dekschilden aan weerszijden met 6 tandjes, van welke het 4e (van 



boven naar onderen geteld) het grootse is en aan den top in een driehoekigcu knop eindigt 

 (Fig. 122 VI). De grootste soort van het genus; donker pekbrnin, kastanjebruin, onuitge- 

 klenrde exemplaren geelbruin of geelachtig; lang geelachtig behaard. Sprietknop met bochtige 

 naden. Halsschild van achteren, behalve eene gladde middenstrook, diep, weinig dicht be- 

 stipiield. Schildje gegroefd. Dekschilden naar het uiteinde iets versmald; niet krachtige, ver- 

 dic)ue stippelrijcn; de eerste tusschenruimte, nabij het af hellende uiteiiule, met eene rij kleine 

 bultjes ol korreltjes. Voorhoofd van voren met een bultje en daarachter met eeiie, meer of minder 

 duidelijke, gladde dwarslijst. Lengte 55—8 mm. Op houterveii, in houtzagerijen en op vcrscli 

 gevelde, dikke denuenstamnien i). De vraatligiuxn (PI. VII lig. i), welke veelal een aanzienlijk 

 0])pervlak innemen (totale lengte zelfs tot ruim 8 decimeter), bestaan uit eene verticale, twec- 

 armige, zeer lange, meestal van luchtgaten voorziene, tot 4 mm. brecde moedergaiig, welker 

 armen van eene ruime paringskanier uitgaan; veelal splitst zich de moedergang vorksgewijs 

 in tweeën, of gaan 3 of 4 armen uit de |iaringskamcr, waardoor alsdan nieerarmige, vertikale 

 gangen ontstanu. De larvengangcn zijn bijzonder kort cii verwijden zich aan het uiteinde 

 sterk schotelvormig. De nioedergangcn , alsook de larvengangen blijven in den regel nagenoeg 

 uitsluitend in de schors. Dikwerf bewoont deze soort alleen de hoogere gedeelten tier stammen, 

 waar de scliurs diniuer wordt, daardoor verklaart zich het dikwerf mislukken van het hier 

 te diep in het spint ingegraven broedsel; waarschijnlijk neemt hier Myelophilus pini- 

 perda, die altijd vroeger verschijnt, de plaats in, daar deze zich het liefst aan de onderste 

 gedeelten van den stam nestelt, waardoor voor onze soort nauwelijks meer plaats overblijft; 

 door deze omstandigheid wordt eene sterke vermeerdering tegen gegaan; op staande boonicn 

 schijnt zij dan alleen schadelijk te worden, wanneer op liggende stammen de vermeerdering 

 liuitengewoon gunstig was. Veelal veischijnt zij op stammen die reeds sterk door rupsen 

 of door boschbrand geleden hebben. Gewoonlijk vindt men deze soort, behalve tegelijk met 

 Myelophilus piniperda, nog met Toniictis laricis. Meermalen is eene dubbele 

 generatie waargenomen, waarbij een eerste zwerm in April of Mei, een tweede in Juli plaats 

 vindt. De kevers overwinteren als imago, doch vindt men ook winterlarven. In ons land 

 niet algemeen. Ik zag exemplaren uit Arnhem, Wageniiigen, Amersfoort, Oldeuzaal, Middelburg 

 en trof ze iii massa aan, met fraaie vraatlignieu , op het erf van eene houtzagerij bij 

 Winterswijk. Een slecht ontwikkeld exemplaar uit Rotterdam, in linis gevangen (vermoedelijk 

 uit brandhout omwikkeld) is slechts 4I mm. lang. 



(stenographns Dfts.) i, sexdentatus lioerner. 



1) In rt.' L:iiid,-N (/„ rrmkrijk) kwU tij u.a. uok ill du 



ei'iiijii 



