LXXVII. Scoi.vrinAi:. — 15. Tomicus. 761 



Het iiiigclioklc iiitciiHlc ilcr clcli-.cliililfn ;i;iii wccrs/ijdcii iiici 3 tniuljus, van wclku hel .',c 

 (uiulcrstc) het grootst is, doch niet in een l;no|) eindiyi; bij liet 5 is ilit tandje spits, hij 

 het (? hreeder en aan den top iiitgcrand. De naadhucl; cenigszins als een hnltij; tandje nii- 

 stekende; de eerste tnsschenniiintc, nabij het al'lielicnde niieinde, zonder bultjes orkorrelijes; 

 de dorsalc tnssclicnrniniien der verdiepte siippclrijeii niet eene stippelrij. Deze soort herinnert 

 in voorkomen aan typographns, doch is kleiner en heelt daardoor ook veel van la ric i s. 

 Kastanjcbrnin toe roodacluiggcclbriiin of geelachtig; lang geelgranw behaard. Sprietknop met 

 dwarsnaden , welke niet, zooals bij laricis, evenwijdig loopen, docli sterk gebogen zijn. 

 Ilalsschild van achteren niet dicht bcstippcid, zonder gladde iniddellijn. Lengte 3 — 3? mm. In 

 de bastlaag van jonge dennen en in die der dunne schorsdeelen van onderc boonicn. Zij 

 maakt 3- tot 5 straligc stergangen, van welke de arz(niderlijke, rechte of iets bochtige, doch 

 nimmer vorksgewijzc gedeelde armen veelal tot 8 cm. lang zijn; zij zijn die|) in het spint 

 ingegraven, vooral wanneer de schors zeer dim is, minder diep hij dikkere schors. !)e 

 eigroeven zijn groot, diep en niet zeer talrijk, afwisselend tegoiovcr elkaar geplaatst, liij 

 normale omwikkeling zijn de larvengangen buitengewoon lang, zelf tot 10 i 13 cm.; deze 

 zijn sterk geslingerd, loopen veelal dooreen of raken elkaar en zijn llanw op het spint 

 zichtbaar. Meestal echter zijn de vraatgangen abnormaal en loopen alsdan de larvengangen 

 afzonderlijk, zijn drie tot viermaal breeder dan de moedergangen , inccstal als nitgescludpt- 

 iiitgeknaagd , kort, diep in het spint en niet zelden zelfs in het hout ingegraven. De zwetm- 

 tijd is in Mei; de kevers overwinteren achter de schors. Soms komt eene dubbele generatie 

 voor. Niet inlandsch i). In de Rijnprov. bij Aken en Elberfeld, ook in Westfalen. 



Cgcminatns Zett.) (acnminatus Gylh.) 



De dorsale tnsschenriiimten der, meer of minder verdiepte, tamelijk grove stippelrijen op de 

 dekschilden zonder stippelrijen. Het uitgeholde, aflicllende tiitcinde mat, vctglanzig, verspreid 

 bestippeld; de voorlaatste tand aan den top met een driehoekig knopje (Fig. 122 V); zeer 

 zelden bij het J gewoon. Voorhoofd van voren met een bultje. Kleiner, korter en meer 

 gedrongen dar. sexdentatus; zwartachtig, dekschilden en pooten meer kastanjebruin; of 

 wel geheel kastanjebruin, roodachtig-geclbruin of geelachtig; lang geelachtig behaard. Halsschild 

 van achteren lijn, verspreid bestippeld; met smalle, gladde niiddensirook. Schildje niet gegroefd. 

 De eerste naad van den sprietknop slechts weinig naar voren gebogen, de tweede hoekig 

 tegen den top uitgetrokken. Lengte 4 — 5 mm. In de schors van sparren, hij iiitzmidering ook 

 van lorkcnboonien. De vraatliguren (PI. VI lig. 2) bestaan uit duidelijke, één- of meestal 

 tvvcearmige, 10 tot 15 cm. lange, slechts zeer spaarzaam van Inclitgaten voorziene, het spint 

 meestal ternauwernood rakende, vertikale moedergangen met paringskamcr, welke laatste 

 gewoonlijk geheel in de bastlaag gelegen is. Ook kinnien meerdere moedergangen irit eene 

 paringskaraer gaan, waarbij zij dan voor het grootste gedeelte in de richting van de lengteas 

 van den boom loopen; een sterk aangetast sttd; schors, over dwars gezien, doet ons die 

 eigenaardige strepige rangschikking der moedergangen zien, waarom deze soort door Linntf 

 „Letterzetter" genoemd werd. Het J knaagt de paringskamcr en bevrucht daarin i, 

 2 of 3 wijfjes, die daarna de moedergangen graven; daardoor kunnen de vraatliguren 

 ecnigszins in voorkomen verschillen. De uit duidelijke, ver uiteenstaande eigroefjes horizon- 

 taal uitgaande larvengangen blijven eveneens in de bastlaag, zijn matig lang (5 — 10 cm.) 

 en eindigen aldaar in popholten. Abnonnale vraatliguren komen ook voor, vooral in 

 takken. Het zwermen 2) heeft op zijn vroegst plaats in April. Naar gelang de streek heeft 

 men hetzij slechts eene enkele generatie, of ook wel meer, tot drie generaties; normaal 

 schijnt wel eene dubbele generatie voorhanden te zijn. Deze soort wordt zeer schadelijk 

 aan staande hoornen, vooral 80-100 jarigen; de kevers vliegen aan, het liefst op tamelijke 

 hoogte om hun kwaad te beginnen onder den kroon; van hier uil worden ook de lagere 

 deelen aangetast. Ook komen zij voor in stronken en daar zij vooral kwijnende boomcn 3) 

 aantasten , zoo gaan zij ook gaarne over op gevelde stammen , die alsdan in natuur aan 

 kwijnende, staande hoornen gelijk zijn. Bij buitengewone vermeerdering schijnen zij ook 

 volkomen gezonde boomcn aan te tasten. Zij overwinteren zoowel als kevers in schors- 

 spleten, in den bodem onder stukken schors, alsook als larven en poppen in de schors. 

 Deze soort komt o.a. in Duitschland en 1'rankrijk algemeen voor en is iioofdzakelijk een 

 bewoner van de niiddengebcrgtcn , doch wordt ook wel in het vlakke land aangcirolfen. 

 Van een voorkomen in Nederland is mij nimmer iets zekers bekend geworden. /ii/~i7;;rt /i<is 

 zegt dat deze soort in ons land zelden schijnt voor te komen; ik ontving ook van dezen 

 heer nimmer eenige aanwijzing omtrent hare aanwezigheid hier te lande. De lieer ;!/;-. 



I) Ik bezil ent «■\,-iii|i!;i:ir , /uiicIit n:ulfip viiii)|il;i;ils . uil de vuuriiialitii' Lullt'irtie Jlt Nt'd. Eiltuiii Ver., alkoiiisli^ \;m \vi]leii 

 Jtir. .1. 11. }liitii-n\, te Meeni iiij L'lreilil. Wi-llielil is dit exemplaar uil braildliout uf paalwerk verkrei:eii. 



:ï) Hel aantal individu's is lilj liel iwenneu sunis zuo vevba/,eud j^vool. dal /,lj als 't ware iu wolkjes op de buuuieii neerslrijkeu 

 en dezen, up plauUen waar nog geen ganseen aanwezig waren, in dielile massa's tiedikken. 



3) U.a. die reeds duur rupsen uf andere inscclen geleden hebben. 



