I,XX\'11. SCOI.YIIDAK. — 15. TOMICUS. 763 



puuijcs liciiKjrUi, w.inruiulLT ilc iHi|>lu)ltcii ziticii. Vccl^il imiissclic.n li^^c-ii ook ilc |"i|)li<ihcn 

 in liet l>;istgcilccltc of slechts oppervlakkig in liet spint. Deze suort is vooral een hewonei 

 van bossclien van zilversparren van de niiitilengcbcrgtcn en komt o.a. in Miililcl-Duitselilanil 

 en iii de Vogezen veelvnUlij! voor. üc kevers zwermen reeds in .April. Zij liceft eene 

 dubbele generatie, waarvan de tweede in Jnli begint en in het najaar voltooid wordt, 

 zoodat, beliondens enkele uitzonderingen, de kevers in de popholten der 2e generatie 

 overwinteren. In warme jaren is zell's een 3e generatie waargenomen. Niet inlandseh i). In 

 Westl'alen ($ psilonotus Germ.) (curvidens Cierm.) 2") 



Zijrand van het afhellende uiteinde der dekscliilden aehterdcn ondersten, vrij staanden, kegeltand 

 nog met i of 2 kleine kerftandjes; tnssehen den tweeden (grootcn) tand en den ondersten 

 kegeltand slechts met éé» enkelen zijtand bij liet <?, ol' een klein bultje bij het 2 C"-'S'-'""ver 

 den tweeden tand aan de zijden bevindt zich bij het ? nog een zeer klein bultje, wat hkr 

 echter niet bedoeld wordt). De tweede tand staat bij bet <? in 't oog vallend dichter bij 

 den eersten dan bij den ondersten, vrij staanden, kegeltand; bij het J is de alstand van 

 den tweeden tand tot den ondersten kegeltand ongeveer tweemaal zoo groot als van den 

 eersten basaaltand. De tweede tand is bij liet J breed en scluiin naar onderen afvallend. 

 De dicht aanecnstaande stippels in de ttisscheiiriiimtcn zijn van aclueren en aan de zijden 

 even sterk als die der lioofdrijen. Deze soort gelijkt overigens zeer op laricis en werd 

 veelal daarmede verward. Pekzwart, pekbruin, onnitgekleiirde exemplaren geelbruin of geel- 

 achtig; geelgrauw behaard. Sprietknop met eenigszins bochtige naden. Ilalsschild van aclueren 

 sterk, docli niet diclit bestippeld; met weinig duidelijke, gladde middenstrook. Lengte 3— 4 

 mm. In de schors van dcnnen-stamnien. De vraatliguren bestaan uit tweearmige, vertikalc 

 gangen , welke van eene paringkamer uitgaan, waaruit soms nog eene derde langsgang ontspringt. 

 De larven maken, volgens Henschel, luchtgaten (6—10 in eene larvengang), welke op de 

 buitenzijde van de schors er als spelden|)rikken uitzien en naar binnen treclitervorniig uitge- 

 knaagd zijn. Oisterwijk, Tiel en Winterswijk 2. proximus Eichh. 



Zijrand van het afliellende uiteinde der dekschilden achter den ondersten, vrij staanden kegeltand 

 zonder duidelijke kerftandjes; tusschen den tweeden (grooten) tand en den ondersten kegeltand 

 bevinden zich twee kleine zijrand-tandjes ö 



De tweede tand van het afhellende uiteinde der dekschilden is van den eersten basaaltand even ver 

 verwijderd als de cerstgenoemdcii der beide dekschilden van elkaar (Fig- 122 IV). Het uitgeholde 

 uiteinde is cirkelrond. De tandjes in beide seksen gelijk, bij het ï slechts iets zwakker. Pek- 

 zwart of pekbruin, onuitgekleiirde exeinplaren roodbruin of geelachtig. De eerste naad van den 

 sprietknop bijna recht, in het midden weinig, docli nog merkbaar naar voren gekromd, de 

 volgende naden recht of slechts zeer weinig naar de basis gekromd. Ilalsschild van aclueren 

 vrij dicht bestiiipeld, zonder duidelijke, gladde middenstrook. Dekschilden met verdiepte, 

 tamelijk i;rove stippellijnen en, ook aan het uiteinde en langs de zijden, in de tussclien- 

 ruimten met rijen van meer verspreide, lijnere stippels. Lengte 3^—4 ""H- Overal gemeen 

 en zeer schadelijk aan dennen, doch ook niet zeldzaam in sparren en zelfs in lorkenboomen 

 en zilversparen; volgens Nöntliiiger ook in VVeyniouclipijnen. Deze soort tast zoowel oude 

 als jongere (12 — 15 jarige) boomen aan, bij voorkeur gevelde stammen. (Vraatligunr zie 

 PI. VII lig. 2.) De kevers maken familicgangen in de schors. De moedergang is kort, i tot 

 3 cm. lang, onregelmatig, loopt in de lengterichting van den stam, kan ook zijarmen hebben ; 

 zij begint aan bet boorgat veelal met eene knicvormige buiging en raakt hoogstens even het 

 S|)int. In deze moedergang worden de eieren in hoopjes gelegd en niet regelmatig in eigroeljes; 

 daarop wordt de moedergang door de larven tot eene onregelmatige ruimte nitgeknaagd; van 

 uit den rand dezer ruimte gaan de larven gemeenschappelijk voort met verder te knagen, 

 waarbij ook wel hier en daar eene afzonderlijke gang buiten de begrenzing uitgaat 3). De 



i) Ik bezil een pa;ir eveiii[)l:iri'il bij l-eiden uil ceu heip:ial verkrefieri . ik weel celiler Iliel v;iii \v;i;ir ile/.e ;irkuiiislis is. Exeiii- 



|il:ireii uil Oislei'wijk en 'lii-l leii uiu'erlite ;ils e u r V i il e n s gedeteruiiueeni , beliuuren lul [iruxiiuus. 

 i) N;iverw:iul ;i3li T. e u r v i d e u s is T. V u r o II t z u w i J;ieolisuil, welke, in Ulissiseli i'uleu oiiulekt, sederi in den Kl/;is 

 i^evonden is. /il is kleiner, suKillor en minder dielil tteliüiird. Terwyl lii) Iiel inauuelje v;ul e u r V i d e u s de eersle l:ind 

 ;i;ui hel alhelleude uileinde der deksehilden vri) lan^, liaakvuiiuiL' en MTlikaal i.p;;eriilit is, is de/e hij hel inannelje van 

 Vurwnl^uwi klein, kei^elvi.rinip. niel jrelieel verlikaal. dueli u|i\vaLins en naar aelilereu iierichl ; de Iweede land is hl) 



eurvidens hin^. ke^'elvtirniii^ , hl) Vurontzowi dik. reehl. (■> liiidervurniiy en alleen aan liel huv inde mei sj.ils 



liileiiide. Terwijl T. curvidens inonui^.iiliiseli is. is, volgens Xlex. Iliinimaiin , T. Vuranliuwi |uil\(;an:iseh en 

 maakt ware slerj^inneii , inel duidehjke parin^'skainer. Deze sourt leelt ill tepenslellint; van curvidens in de lakken en hel 

 huveiisle iiedeelle van den stam. — Eeiie andere naverwanle sciurl, in deii (; a u c a s n s uiildekl en sedert eveneens iii den Kl/.as 

 ijevunden, is T. spinidens lïeill. Hier zijn de dorsale slippelrijen slechts weinii; krachliper dan die lant;s de /.ijden, 

 allen tul aan de hasii duidelijk, naar hel uileinde peleidelijk };ruver heslippeld; de lussehenrniinlen van achleren duur de 

 hreedere stippels slerk j;erediiererd , hij var, liilcroiton \Vai lill daarenleyen lol aan hel uiteinde iw^ aangeduid. De eersle 

 tand aan hel afhellende uiteinde der ileksehilden hij hel inannelje klein, kegelvunuip , zeer schuin . hijiia hurizuiilaal naar 

 achleren nerichl; de tweede (gruulel land lang. jiaakvurnii!.' , sl-Iuuu alwaarls gekrunid eii huvendieii sterk naar hinnen 

 Sehugen; di- uilderste, gruolcre tand slerk untwikkehi en reclil, (Iverigens als curvidens. In den stam eu ill den lop 

 van zilvers|iarreii , waar zij. achter de schurs lul in hel spint, eene vraaUigniir knaagt, beslaande uit 3— fi uil eêu jmul, 

 zouder duidelijke paringskainer , uilslralende luuedergangen. De larvengaiigen zijn unregeinialig en luupen niee-slal in de breedte. 

 3) Ten unreclile meende men vrueger dal T. laricis ineerarinige, luodrechle niuedergangeii vürinde , er was hier verwarring 

 met de vraatüguur vau verwante suurlen. De liguur bij liatièbHrtj behoort niet lol deze soort. 



