13 



clypeus dikwerf asymmetrisch uitgerand. lÜj het /.ucafiiWeu-gcnus Chiaso.i^nathiis 

 Steph. is de clypeus zeer groot en vertikaal geplaatst. Bij Necrophorus heeft men 

 een membraneus gedeelte van den clypeus, het zg. rhinarium. 



In eenige gevallen zet zich van den clypeus eene hoornlijst „de wang- of 

 ooglijst, canthus", voort, welke de oogen geheel of gedeeltelijk doorsnijdt en 

 zelfs in een boven- en onderhelft kan verdeelen (o. a. Gy/'inus, Geotrnpes). 



Aan de voorhoeken van het voorhoofd bevindt zich soms een lobvormig uit- 

 steeksel (door Lacordaire ,,oreillette" genaamd) dat den sprietwortel bedekt 

 (o. a. bij de Tenebrionidae). 



Achter het voorhoofd volgt de schedel, vertex, en daarop het achter- 

 hoofd, occiput, met het achterhoofdsgat (foramen occipitale) , waardoor de 

 inwendige deelen van den kop met die van den thorax samenhangen. 



Bij een aantal groepen onder de Coleoptera (o. a. zeer duidelijk bij de Ceram- 

 bycidaé) bemerkt men op de bovenzijde van den kop eene over de middellijn van 

 den schedel gaande en veelal tot aan het voorhoofd reikende, verdiepte langslijn of 

 langsgroef, die samen valt met eene chitinelijst (zie Hoofdstuk D) aan de binnen- 

 zijde van het schedeldak, welke dient tot inplanting van krachtige spierbundels; in 

 andere gevallen (o. a. bij de Carabidac en de Lamflliccrnia) daarentegen ontbreken 

 zoowel (Ie groef als de inwendige chitinelijst. Deze langsgroef is ongetwijfeld homoloog 

 aan een bepaalden schedelnaad bij vele keverlarven, waarbij het zelfs mogelijk is 

 den kop daarlangs te splijten en daarbij dan tevens de inwendige chitinelijst duidelijk 

 in 't oog valt ' ). 



De bovenzijde van den kop bestaat derhalve uit een voorste stuk en twee 

 zijstukken. Het voorste stuk is een driehoekig, met den top naar achteren gericht 

 gedeelte van het voorhoofd, waar tegenaan van voren de clypeus met de bovenlip 

 zich aansluiten. Op de beide zijstukken bevinden zich de facetoogen. Op de grens 

 der voorste naadlijnen zijn de sprieten ingeplant en is het veelal niet met zekerheid 

 uit te maken of dezen tot het voorste gedeelte van den kop, dan wel tot de 

 zijdeelen moeten gerekend worden; toch schijnt wel het eerste het geval te zijn, 

 wal o. a. duidelijk blijkt bij de larven van Liicanus en Orycies. 



Bij sommige Coleoptera bevinden zich hoornen op den kop , doch meestal 

 alleen bij de mannetjes. Vooral is zulks het geval onder de Scarabaeidae (o. a. bij 

 Oryctes nasicornis en Copiis lunaris (Fig. 65', deel II), verder nog onder de 



I) Een dor.sale langsnaad over liet midden treft men ook veeUl aan op de segmenten van den 

 romp. Zoo kan men het halsschild van een Carahiis gemakkelijk over de middendangsgroef splijten. 

 Deze dorsale langsnaad, welke bij larven en lager ontwikkelde Coleoptera en in 't algemeen bij 

 lagere Insecten-orden zeer duidelijk is, duidt op den oorspronkelijken verbindingsnaad, welke bij 

 het sluiten der lichaamsholte aan de rugzijde aan het embryo ontstaat. 



