9° 



zin-kegels, in welke de zenuwtakken uitloopen. Bij de meeste insecten vindt men 

 aan weerszijden, van voren, op den epipharynx zin- (smaak-) groefjes, papillen, 

 staafjes of stiften en naar binnen fijne, dicht opeenstaande haren. Groefjes, papillenen 

 stiften vindt men bij de larven Atx Lamellicornia, Bupresiidae, Cerambycidae enz.; zeer 

 duidelijk zijn deze organen ontwikkeld bij de Carabidae, Chrysomelidae , Cerambycidae , 

 Heteromera enz., doch vindt men, volgens Packard, geen enkel spoor daarvan, o. a. 

 bij Lucanus dama Thunb. en Dendroctonus nifipennis Kirby (beiden uit Noord-Araerika). 



Nog zij hier gewezen op de stiften (styli) aan het uiteinde van de legbuis (o. a. 

 bij Cerambycidcn'), welke met zin-organen zouden bezet zijn, om bij het eieren leggen , 

 al tastende, dienst te doen. 



Om het meer samengestelde in den bouw laat ik hier een meer uitvoerig overzicht 

 volgen van de gezichtszintuigen, de oogen, hoofdzakelijk naar Oudemans. 

 Terwijl de tot nu toe behandelde organen huidzintuigen zijn, aangezien hoofdzakelijk 

 de opperhuid of cuticula tot de vorming ervan medewerkte, is het nu vooral de 

 onderhuid of hypodermis, die tot vorming der oogen op den voorgrond treedt. 

 Het samengesteld-, veellenzig- of facetoog (PI. II, Fig. 5) bij de Insecten in 't alge- 

 meen, bestaat, op de langsdoorsnede gezien, uit: 1". eene glasheldere, doorzichtige 

 buitenlaag, de hoornhuid of cornea, welke uit de vele cornealenzen bestaat en 

 tot de cuticula moet gerekend worden; 2". eene onmiddellijk daaronder liggende, 

 zeer donkere laag, de laag der kristalkegels, welke door eene groote hoeveelheid 

 kleurstof, het zwarte irispigment (in z.g. pigmentcellen), omhuld zijn; 3'\ eene laag, 

 welke meer naar buiten helder is, doch meer naar binnen door eene kleurstof, het 

 retinapigment (eveneens in pigmentcellen), een donker voorkomen heeft, dit is de 

 netvlieslaag of retina, de laag der retinulae (gezichtsstaafjes). Op de langs- 

 doorsnede, welke meer of minder den vorm van een waaier vertoont, bemerkt men 

 duidelijk den straalsgewijzen bouw in de lichtere gedeelten; de elementen of onder- 

 deden van dit samenstel van lagen zijn de z.g. om ma ti dien of enkelvoudige 

 oogjes, zijnde van binnen naar buiten tegen de oppervlakte, dicht bijeen loopende 

 smalle staafjes. De drie voornaamste onderdeelen van een ommatidium zijn derhalve 

 (PI. II, fig. 6): de cornealens, de kristalkegel en de retinula; de buiten- 

 zijde van de cornealens is gewoonlijk een gewelfd veldje, een facet, waaruit volgt 

 dat men zooveel facetten uitwendig aan het oog waarneemt als er ommatidien 

 inwendig voorhanden zijn. 



De cornealens is in den regel een biconvex gedeelte van de glasheldere cornea; 

 bij kevers (o. a. Cicindeld) , die zich volkomen vrij over een betrekkelijk grooten 

 afstand kunnen bewegen , is de cornealens slechts zeer zwak gewelfd of zelfs vlak. 



De facetten zijn gewoonlijk 6-hoekig; bij vele kevers (o. a. bij Hydrophihis) 

 kan men de facetten op de hoornhuid niet herkennen, hier zijn de cornealenzen 



