92 



(PI. III, Fig. i) voor; ook bij groote uitzondering vertoonen enkele imagines, behalve 

 de facetoogen , bovendien ocellen (zie blz. 22). Een enkelvoudig oog (ocelle of ocel) 

 bestaat uit eene enkele lens en daarachter een kleiner of grooter aantal gezichts- 

 staafjes, het is dus eene gemeenschappelijke lens; bij de samengestelde oogen daaren- 

 tegen heeft elk staafje (rhabdoom) zijn eigen lens. Zie verder hoe de insecten 

 zien bij Oudeman.s. 



Ademhalingsorganen (PI. III, Fig. 2). Vooreerst heeft men de ademhalings- 

 openingen, luchtgaten, stigmata of spiracula, welke zich met regelmatige 

 tusschenpoozen openen en sluiten, hetgeen bewerkt wordt door middel van een 

 afsluitings-ajiparaat , nl. door kleine, in de lengterichting van de opening gelegen 

 kleppen of lippen. Fik stigma is de ingang tot eene buis, trachee of ademhalings- 

 buis genaamd, welke naar binnenwaarts in het lichaam voert en naar alle mogelijke 

 richtingen en daardoor naar alle organen hare takken uitzendt (t rach ee stelsel). 

 Er zijn altijd even zoo vele zijvvaartsche tracheeen-stammen als er stigmata aan 

 weerszijden van het lichaam zijn; deze zijwaartsche tracheeën-stamraen hangen 

 ondeiling door schuine of in de richting van de lengte-as loopende verbindingsbuizen 

 te zamen, veelal op zoodanige wijze dat daardoor aan weerszijden een langsstam 

 voorhanden is, waarin de zijwaartsche van de stigmata komende tracheeën-stammen 

 uitmonden. 



Terwijl bij de in de lucht ademende Werveldieren slechts eene enkele, zich 

 alleen in de longen vertakkende hoofd-ademhalingsbuis, de luchtpijp of trachea, 

 voorhanden is en dientengevolge ook maar eene enkele ademhalingsopening (de neus- 

 mond-keel-holte) bestaat, zoo vertoonen de Insecten eene voor hetzelfde doel dienende 

 inrichting, welke in alle lichaamsdeelen hare voortzettingen heeft, benevens een 

 grooter aantal ademhalingsopeningen. 



Aan eiken lichaamsring is slechts één enkel paar stigmata voorhanden. Bij sommige 

 in het water levende keverlarven heeft men in de plaats van stigmata aanhangsels . 

 die van tracheeen doorweven zijn, de z.g. trachee-kieu we n. 



De van de stigmata uitgaande, sterk vertakte, tracheeen omgeven en doorweven 

 de meeste inwendige, weeke deelen op duizendvoudige wijze; zij dringen door tot 

 in de uiterste deelen , in sprieten , monddeelen , pooten , vleugels enz. , en begeleiden 



één enkel ommatidium en anderen, die te vergelijken zijn niet een geheel facetoog. De eerstgenoemde, 

 op welke Oudkmans den naam enkelvoudige oogen blijft toepassen, staan bijna altijd in groepen, 

 soms op de plaats der dan afwezige facetoogen; men vindt deze nimmer bij de Coleoptera, noch bij 

 hare larven, wel bij verschillende mannelijke Schildluizen {Coccidae , oxi.e. Rhynchoia), \i\]i\t Stoflnizen 

 (.Ati-opines , orde Coin-odeiitia\ en de Collcmhola. De andere soort van éénlenzige oogen zijn de 

 ocellen , welke dikwijls geheel op zich zelf staan en zoo zij op het voorhoofd of op den schedel voor- 

 komen , neemt men veelal een ongepaard oog waar, nl. het derde, waar drie ocellen voorkomen 

 (o. a. bij de honigbij). 



