161 



zrazu powiększają się zwolna , potem tak szybko, że ostatni ja- 

 jowato rozszerzony skręt bywa tak wysoki jak wszystkie inne. 

 Szwy płytkie, skrętów wszystkich 6—8. Otwór obszerny, skośny, 

 jajowaty ; ostre brzegi od osi spiralnej szeroką listewką złączone. 

 Słupek osiowy spiralnie skręcony, a patrząc od dołu w głąb 

 skorupki aż do szczytu widoczny. 



Wysokość: 25 — 65w/„. Średnica: 11—31"^; wysokość 

 otworu 11 — 5'«/„, szerokość: 6—16"^. 



Prócz formy typowej znacbodzą się u nas bardzo liczne 

 odmiany, i to tak dalece, że nietylko w różnych wodach i oko- 

 licach, ale nawet w jednej i tejsamej wodzie i miejscowości 

 skorupki rozmaitej wielkości i rozmaitej zdarzają się postaci. 

 Największe należą jużto do formy typowej jużteż do odmian, 

 napotykanych także indziej w Europie środkowej, zaś najmniej- 

 sze do odmiany arenaria Colh. (Cl. D. E. M. F. 2 wyd. str. 363, 

 f. 214). Wielkość skorupek a więc i zwierzęcia zależy w pierw- 

 szym rzędzie od większej lub mniejszej obfitości pożywienia, lecz 

 nieda się także zaprzeczyć, że własności samej wody ważną w tym 

 względzie rolę odgrywają. Już sama mniejsza zawartość wapna 

 w wodzie wpływa na rozmiary i kształt skorupek , a w takiej 

 miejscowości, mimo obfitego nieraz pożywienia, skorupki są na- 

 der cienkie, małe i jakby skarłowaciałe. 



Bąkowski zauważył także niejednokrotnie , że ze zmianą 

 warunków zmieniają się także skorupki a nawet niektóre formy, 

 przedtem bardzo pospolite, pojawiają się coraz rzadziej, wreszcie 

 zupełnie znikają. 



Kształty naszych skorupek różnią się zwykle, niekiedy na- 

 wet bardzo znacznie, od skorupek zagranicznych, o czem nie- 

 trudno się przekonać z rycin, dołączonych do poszczególnych 

 rozpraw i dzieł specyalnych. Atoli mimo tej różnicy dadzą się 

 skorupki nasze przeważnie podporządkować pod odmiany, znane 

 i opisane z innych krajów Europy, chociaż znachodzą się także 

 odmiany właściwe tylko naszej formie. 



a) Skorupki o skrętach wydłużonych. 

 1. Skręt ostatni nieznacznie rozszerzony. 



Yar. Yulgaris Westerlund. 



Clessin J). E. M. F. 2 wyd. str. 361, f. 211. 

 Skorupka cienka, skręty stosunkowo do rozmiarów skorupki 

 znacznie wydłużone i kończyste. Skrętów 7 — 8 zwolna powie- 



