214 



zmianom kształtu niż inne gatunki tego rodzaju. Główna zmien- 

 ność tej formy polega na ukształtowaniu przodu skorupy, tudzież 

 na ubarwieniu jaśniejszem lub ciemniejszem. W rzekach o dnie 

 piasczystem mają skorupy, naskórek żółty lub żółtawy, w rze- 

 kach namulistych albo błotnistych stawach żółtawo - brunatny 

 a nawet czarny. "Wewnątrz skorup zdarzają si^ czasem wytwory 

 podobne do pereł. 



Okazy muzealne pochodzą : z Wisły (Kraków), Szczerca, 

 Wereszycy (Gródek), Dźwinogrodu, Kasperowiec (Seret), z Gniezny 

 (Trembowla), Szkła, Chodorowa, Rzeszowa, Zarzecza (Mleczka), 

 Olszanicy, Janowa i Pietniczan (Boh). 



Głównymi odmianami są: 



a) var. limOSUS Mis. (Clessin. B E. M. F. 2 wyd. str. 573, f. 363). 



Tył skorupy rozszerzony w dziób tępo zaokrąglony. 

 Naskórek ciemno- brunatny lub czarny. Od typowej formy 

 różni się głównie szerszym dziobem. Odmiana ta zarówno 

 jest pospolitą jak forma typowa. 



b) var. aciitirostris m. Przód skorupy mocno rozszerzony, tył 



zaś bardzo mocno zwężony w dziób kończysty, ostro 

 zaokrąglony. Brzeg górny mniej wygięty a przeto tył 

 skorupy stosunkowo mocniej niż u typowej formy zwę- 

 żony. Naskórek blado- oliwkowy z bardzo wyraźnie uwy- 

 datnionymi ciemniejszymi smugami końcowymi rocznych 

 przyrostów. Okazy muzealne zupełnie dorosłe (Dł. 128'»6», 

 szer. 56"!/m, grub. 46"^i,) pochodzą z okolicy Bobrki. 



Obie wymienione odmiany są skrajnymi formami typo- 

 wej między nimi środkującej. Do szeregu pierwszej odmiany na- 

 leżą okazy z rozszerzonym a do szeregu drugiej z mocno zwężo- 

 nym tyłem. Najwięcej od typowej formy oddala się druga z po- 

 wyższych odmian. 



182. Unio tumidus Phil. (Tab. XII. f. 201). 



Clessin. B. E. M. F. 2 wyd. str. 540, f. 366. 

 — B. M. F. 6. U. u. d. S. str. 738. 



Zwierzę żółtawo- szare z nogą tęgą toporkowatą. Skorupa 

 jajowato-kończysta, znacznie mniej wydłużona niż w poprzednim 

 gatunku, pękata, szczególnie mocno wydęta na przodzie, bardzo 

 gruba z oliwkowym zielonawo - brunatnym naskórkiem. Przód 

 skorupy szeroki, zaokrąglony, tył zaś ku dziobowi prędko zwę- 



