van een spermatophoor door de uitwendige mannelijke geslachtsopening 

 tot in een afzonderlijke ruimte, een soort vestibule of voorportaal. Hierin 

 komt het sperma bij het verlaten van den spermatophoor terecht. 



Om nu binnen de bloedholte te geraken, welke de matrix omgeeft, 

 moet het sperma den wand dier vestibule doorgaan. Spr. bevindt, — en 

 brengt tot staving dier bevinding een menigte preparaten aan, — dat 

 die bewuste wand niet een doorloopend weefsel is, maar een vernuftig 

 samenstel van gespleten weefsel dat, door een zeer ingewikkeld systeem 

 van spiercellen in onderscheiden richtingen bewerkt, de dienst van klep- 

 pen doet, of van sluizetx, waardoor het sperma wordt binnengelaten 

 zonder dat bloeduitstorting naar buiten kan ontstaan. 



Het sperma landt zoodoende aan rondom de matrix die in de bloed- 

 holte ligt. 



Ook door de relatief ontzettend dikke wanden dier matrix moeten de 

 spermatozoïden een doorgang vinden. 



Daartoe is ook hier geen doorboring van noode; want de preparaten 

 bewijzen wederom een vooraf aangelegden weg. 



Naar gelang men de sneden maakt in een individu bij hetwelk de 

 spermatozoïden rondom de matrix voor 't oogenblik afwezig of volop 

 aanwezig zijn, ziet men al of niet in de dikte van den wand spermato- 

 zoïden. Maar ook als er geen spermatozoïden zijn, vertoont toch de op- 

 pervlakte der matrix trechtervormige openingen wier verlenging ook bij 

 afwezigheid van sperma vrij diep te volgen is, maar die in preparaten 

 met sperma nog duidelijker zijn na te gaan, wijl langs deze kanalen de 

 spermatozoïden hun weg vinden tusschen de cellen van de weefsels door, 

 tot in het lumen van de matrix toe. 



Wel kunnen zich bij bepaalde gevallen de kanalen aanmerkelijk ver- 

 wijden, zoodat de matrix er als een zeer grove spons begint uit te zien 

 wier holten opgevuld zijn met legioenen van spermatozoïden. Nochtans 

 vertoonen de cellen van het weefsel zich ook dan regelmatig gerang- 

 schikt rondom die buitengewoon uitgedijde kanalen, zoodat, ofschoon op 

 het eerste gezicht de matrix in alle richtingen doorboord schijnt, er toch 

 van geen eigenlijk doorboren met verstoring van cellen spraak is, maar 

 slechts van een uiteenwijken van het weefsel, dat later weer in zijn 

 vorigen toestand kan terugkeeren. 



De ruime collectie preparaten door den Heer Bolsius meegebracht 

 bood gelegenheid om van al de besproken punten de stoffelijke bewij- 

 zen, — met behulp van het mikroskoop — , te zien. 



Vergelijkend onderzoek op preparaten van Haementeria officinalis 

 bracht spr. tot de bevinding dat bij deze soort, in meerdere exemplaren 

 onderzocht, van die eigenaardige wanden der vestibule en der matrix 

 niets was te bespeuren. 



Ook andere hirudineën, — Glossiphonia complanata, Gloss. bioculata, 

 Gloss. hyalina, Hemiclepsis marginata, Hemicl. tessellata, Herpobdella 

 vidgaris, Trocheta subviridis, waarvan spr. preparaten ter tafel bracht — , 

 vertoonden niets van de bizondere inrichting dier beide wanden bij de 

 Haementeria costata. 



De eenige soort, die in den wand der vestibule een sluis- of klepin- 

 richting vertoont, onder de soorten die spr. ten dienste stonden, is de 

 Placobdella carinata, gelijk in een preparaat te zien is. Deze overeen- 

 komst bevestigt wel de diagnose van E. Blanchard, die de Haementeria 

 costata tot de Placobdelliden rekent, een bepaling waarbij Kowalevsky 

 in zijn jongste werk zich ook heeft aangesloten. 



