en de foramina rotunda, die van Echidna daarentegen schuin achter en 

 binnenwaarts van de foramina ovalia, tusschen deze en de choanen. Dit 

 verschil laat zich echter volgens spreker ongedwongen verklaren, wan- 

 neer men uitgaat van bet denkbeeld, dat zoowel bij Ornithorhynchus als 

 bij Echidna het verhemelte secundair verlengd is, en wel dat die ver- 

 lenging bij beide onafhankelijk van elkaar is geschied, daar zij een gevolg 

 is geweest van de levenswijze. De voorouders van Ovnithorhtjnchus en 

 Echidna bezaten dus kortere verhemelten, en dat nog in een tijdperk 

 toen zij reeds sterk van elkaar verschillende diersoorten waren. Bij Or- 

 nithorhynchus moesten de choanen zich achterwaarts verplaatsen wegens 

 het voedselzoeken in 't water, dus om dezelfde redenen als bij de Kro- 

 kodillen, bij Echidna daarentegen wegens het inslikken van levende 

 mieren, dus analoog aan de Miereneters onder de Edentaten. 



Het is er mede als met het verdwijnen der tanden, dat ook bij beide 

 vormen onafhankelijk van elkaar is teweeggebracht door de levenswijze. 



De verlenging geschiedde dan ook op twee verschillende wijzen, of- 

 schoon in beide gevallen onafhankelijk van het bovenliggende sphenoïd 

 met zyne zenuwgaten. 



Bij Ornithorhynchus groeiden de palatina in hunne volle breedte ach- 

 terwaarts, schoven daarbij de pterjgoïdea zijwaarts en gaven het verticale 

 neusschot gelegenheid zich tot aan de grens tusschen basi- sphenoïd en 

 basi-occipitale voort te zetten. Bij Echidna daarentegen verlengden de 

 palatina zich in caudaal gerichte spitsen, die tusschen zich een smalle 

 wigvormige spleet openlieten, waardoor het neusschot zich niet verder 

 dan tot den voorrand van het wiggebeenslichaam kon uitstrekken. 



De pterygoïdea kwamen dientengevolge schuin buiten- en achterwaarts 

 van die spitsen der verhemeltebeenderen te liggen, tusschen hen en de 

 petrosa, en kregen gelegenheid in het verband te treden van de beende- 

 ren, die de hersenholte begrenzen, zoodat zij rondom door naden daar- 

 mede vei'bonden raakten. Zoodoende laat zich het groote onderscheid 

 verklai'en met de pterygoïdea van Ornithorhynchus, die slechts met hun 

 medialen rand aan den zijrand der palatina zijn bevestigd, maar overigens 

 vrij buiten den schedelwand uitsteken, tusschen de kauwspieren dorsaal 

 en het mondslijmvlies ventraal. Tevens ziet men in, hoe het mogelijk is, 

 dat bij Ornithorhynchus de foramina ovalia vlak naast de choanen liggen, 

 terwijl zij bij Echidna door de geheele langste afmeting der pterygoïdea 

 daarvan worden gescheiden. 



In de tweede plaats onderzocht spreker het sphenoideum der Mono- 

 tremata. Bij Echidna gelukte het hem dit uit het schedelverband los te 

 maken, met uitzondering van de vergroeiing met het ethmoïd. Het lang- 

 gestrekte wiggebeenslichaam bleek twee reusachtige or bitaal vleugels te 

 dragen, maar daarentegen in 't geheel geen temporaalvleugels. De schedel 

 van het buideljong leverde echter het bewijs, dat het grootste dorsale 

 deel dezer vleugels gevormd werd door een paar dekbeenderen ter weers- 

 zijde van de parietalia, die later volkomen met de uit kraakbeen ontstane 

 werkelijke vleugels vergroeien. Deze dekbeenderen komen in plaatsing 

 geheel overeen met de postfrontalia der ^auropsida. Bij den foetalen Or- 

 nithorhynchus-schedel zijn zij evenzeer aanwezig. 



Op de plaats, die door de temporaalvleugels (alisphenoïdea) moest in- 

 genomen worden, vond spreker aan de foetale schedels een groote fon- 

 tanel, die zich zelfs uitstrekte tot den zijrand der groote zenuwgaten, 

 zoodat de foramina ovalia, rotunda, optica en spheno-orbitalia alle tot 

 één groote hyaat in den zijdelingschen schedelwand samenvloeiden. Bij 



