78 



Sturz, (J. J.) Austernbetrieb in Amerilva , Prankreicli und England 

 luit Hinblick auf die deutschen Nordseeküsten. Berlin. Kortkampf. (1868). 

 gr. 8°. -48 S. 



Bibl. Verschoor van Nisse. 



Zie dit Literatuur-overzicht op pag. 45. 



Het ontbreekt ons tot nog toe, zegt Sturz op pag. 26, aan een bruikbaar en 

 officieel overzicht van den omvang en den toestand van het voormalig oesterbedrijf 

 aan de Duitsche Noordzeekusten. Het eenige wat hij heeft, kunnen verzamelen 

 ontleende hij aan een opstel van W. Hamm over de Duitsche zeevisscherij (Unsere 

 Zeit, September-N". van 1867), aan G. Weigelt's boek over de //nordfriesischen 

 Insein — vormals und jetzt" (Hamburg, 1858), of uit werken, die nog meer in 

 "t bijzonder voor touristen en badgasten bestemd zijn, zooals de «Nordsee- Insein 

 an der Deutschen Kuste", door Carl Berenberg (Hannover, 1865), eindelijk ook 

 uit de beste aardrijkskundige werken, zooals uit Cannabich's «Lehrbuch der Geo- 

 graphie (]8te druk, bewerkt door Prof. Oertel, Weimar, 1867). Een veertig- 

 tal natuurlijke oesterbanken vinden wij aangeteekend op de General-Karte von den 

 Herzogthiimern Schleswig, Holstein und Lauenburg von F. von Geertz , tweede 

 uitgave, 1867. In Dankwarth's Landesbeschreibung der Herzogthümer Schleswig 

 und Holstein vinden wij nauwkeurige opgaven over de oesterbanken aan de Slees- 

 wijksche kust, daarentegen die aan de Holsteinsche niet vermeld. Dit komt vol- 

 gens Sturz daarvan daan , dat hier zich zoovele sedimenten afzetten uit de rivieren 

 en dat deze de vestiging van natuurlijke oesterbanken tegenhouden. "Werd behoor- 

 lijk gezorgd, dat deze bezinksels aan de oesters geen te groote schade konden be- 

 rokkenen, dan zou hier wel degelijk een kunstmatige cultuur kannen slagen. 



Noordelijk van het eiland ■ Nordstrand" begint het zeewater helder te worden 

 en begint dan ook do eigenlijke streek der natuurlijke oesterbanken; deze bevinden 

 zich zoowel op een grootere diepte als langs de kanten der geulen. Voor een 

 pachtsom van 32.000 Thaler is de uitsluitende bevissching van al deze banken tot 

 aan het jaar 1879 aan de Flensburg'sche Oesterpachters-Maatschappij afgestaan De 

 meer afgelegen banken worden heelemaal niet bevischt en de bevischte banken liggen 

 sedert vele jaren zoo vol oesters, dat men op een bank 1000 ton kan visschen 

 zonder haar uit te putten. Met uitzondering der dagen waarop het hard vriest, 

 gaat het visschen van 1 September tot 1 Mei onafgebroken voort. De visschers 

 van Sylt, die benoorden hun eiland visschen, kunnen in den tijd van twee uren 

 100 ton visschen. De Amrura'sche visschers visschen bezuiden hun eiland, waar 

 even overvloedige en nog schoonere oesters gevonden worden. 



Verder westwaarts in de Duitsche Noordzee eerst in de Oost-Friesche wateren 

 en verder nog tot in den mond der Bems, vinden we overal een voor het oester- 

 bedrijf gunstig terrein. Vroeger was de Wester-Eems bijzonder rijk; de westkust 

 van Borkum was eens ook bijzonder gezegend, maar een al te hebzuchtige bevis- 

 sching en later geweldige ijsmassa's (1844 — 45) hebben hier alle oesterleven ver- 

 stoord. Weinige jaren later had de bank zich hersteld, maar de ruwe bevissching 

 en een zandbank, die zich over het terrein uitstortte, brachten de bank op nieuw 

 ten onder. In de Oostei--Eems vischte men in 1865 nog een 28.000 oesters; voor 

 zoover zij Hanoveraansch grondgebied uitmaakten, waren de Oost-Friesche banken 

 in 1861 aan een Engelschraan uit Gravesend verpacht en dezu kwam, van plan 

 de banken op nieuw te bevolken, met een schip vol jonge oesters bij het eiland 

 Juist, maar was tengevolge van het ijs genoodzaakt zijn plan op te geven. 



Over de natuurlijke oestergronden op grootere diepte, beginnend op 7 zee-uren 

 noordwestelijk van Helgoland en zich tot boven Borkum uitstrekkende, waar op 

 20 a 25 vadem oesters worden aangetroffen op een slikkigen bodem. 



De gunstige ligging van Norderney en aan den anderen kant de bezwaren aan 

 die ligging verbonden: het water dat het eiland van de kust scheidt en 's winters 

 met ijsschoUen bedekt is; de afstand van Norden naar Emden. Een spoorweg zou 

 tusschen deze plaatsen moeten aangelegd worden. Zuidwaarts van de Oostfriesche 

 eilanden komen geen oesterbanken voor: de wadden en ondiepe gronden zullen 

 alleen dan voor de oestercultuur geschikt blijken te zijn, als zij niet al te zeer ten 

 gevolge van de vloed of van de hooggaande golven hun vorm veranderen en weg- 

 spoelen. De diepere geulen (-,Deeps", "ïiefen", »Balje" en vSeegaten"') , die de 

 wadden doorsnijden, zullen op vele meer beschutte punten zich zeer goed voor de 

 oestercultuur laten bezigen. Zal de vernielende kracht der Noordzee-golven ook 

 in vele opzichten hinderlijk blijken aan het gedijen eener oesterindustrie, zoo gelooft 



