170 



rangschikt zgn , dat de wand er aan den binnenkant als met 

 vlokken bezet uitziet. 



Terwgl de gangen met een éénlagig epitbelium bekleed waar- 

 schijnlijk voor de geleiding der algescheiden stoffen dienen , zijn 

 het de laatste , die meer bepaald de excretorische functie voor hun 

 rekening hebben. 



De eigenaardige verhouding , waarin orgaan van Bojanus en hart- 

 holte tot elkander staan, verdient niet minder, dat wij er bij stilstaan. 

 In de eerste plaats behandel ik de communicatie tusschen de urineka- 

 mer en de pericardiale holte. Vervolgt men een serie preparaten in de 

 zelfde richting gesneden, als die aan welke de figuren 13 — 19 ontleend 

 zya, dan ontwaart men, kort nadat de geslachtsgang zich heeft geslo- 

 ten, in den nabij dit kanaal gelegen wand van de urinekamer 

 twee zijdelingsche uitstulpingen , welke weinige doorsneden ver- 

 der elkander ontmoeten en op die wijze het lumen van een ka- 

 naal gaan vormen. Op Plaat III zien wij in fig. 20 de uitstul- 

 pingen vrij in de holte van de urinekamer uitsteken , in de 

 sterker vergroote figuur 21 zien wij , dat een kanaal gevormd is door 

 dat deze uitstulpingen elkander hebben ontmoet. De wand van 

 dit kanaal wordt gevormd door een enkele rij van duidelijke ker- 

 nen' voorziene epitheliumcellen , die aan hun vrije oppervlak met 

 zeer lange trilharen bezet zijn. Deze trilharen zijn zoo lang , dat 

 zij elkander in het midden van de hooge maar smalle ruimte (het 

 lumen van het kanaal in doorsnede) aanraken. Het aldus ge- 

 vormde kanaal loopt kort nabij de sluitspier , ongeveer evenwijdig 

 aan de geslachtsgang en mondt met een tamelijk wijde opening- 

 uit in de pericardiale holte. Toen ik mij in den zomer van 1881 

 met deze onderzoekingen bezig hield, ontdekte ik het bestaan 

 van deze uitmondiug in de pericardiale holte; ik vermoedde toen 

 te doen te hebben met een uitvoerkanaal van de geslachtsproduc- 

 ten. Wellicht gevoelde ik al te sterk den invloed van het artikel 

 van VON Ihering^), die voor de » zoogenaamde" Mollusken als meest 

 oorspronkelijken toestand een zoodanigen aanneemt, in welken de 



1) Von Ihebing. Niere der sog. .Mollusken". Z. W. Z. XXIX. 1877. p. 588. 



