182 



geef's. Zij zijn het die aan den harteboezem de langbekende bruine 

 kleur verleenen en ik geloof niet te veel te zeggen , door te be- 

 weren , dat het deze cellen zijn , die met de bruin of zwart gekleurde 

 van den harteboezem van Mytilus en Teredo overeenkomen. Ook 

 mij komt het zeer waarschijnlijk voor, dat zij een excretorische 

 functie vervullen ; evenwel moet in het oog gehouden worden , 

 dat het in den harteboezem zich bevindende bloed arterieel, uit de 

 kieuwen afkomstig bloed is, terwijl het iu de lacunen rondom 

 het orgaan van Bojanus stroomende bloed veneus bloed is, dat 

 naar de kieuwen op weg is. Moeieligk te beantwoorden schijnt mij 

 dan ook de vraag , hoe de excretorische functie plaats grijpt. Voor 

 het orgaan van Bojanus stellen wij ons deze zoo voor , dat het 

 rondom het orgaan in de lacunen stroomende bloed zijn stikstof- 

 houdende ontledings-bestanddeelen afstaat aan de excretorische cel- 

 len van het orgaan. Dat deze die bestand deelen op nieuw afstaan 

 aan het water, dat zich iu de holten van het orgaan bevindt en 

 dat deze bestanddeelen met dit water het lichaam verlaten. 



De bruine cellen van den harteboezem worden echter rondom door 

 het bloed omgeven , dat mij toeschijnt alle holten van dit gedeelte 

 van het hart te doorstroomen: nemen zij uit het bloed bestand- 

 deelen op , dan rijst bij mij de vraag , op welke wijze zij deze 

 bestanddeelen weer afgeven. Dat .dit zou geschieden door tusschen- 

 komst van het in de pericardiale holte zich bevindende water , 

 volgens anderen met water gemengde bloed, is natuurlijk moge- 

 lijk. Het is evenwel niets als een vermoeden. Was dit het geval , dan 

 zou men tegelijk eene verklaring hebben voor de functie van het uier- 

 hartholte kanaal. Volgens de oudere meening dient een derge- 

 lijk kanaal uitsluitend voor water-aanvoer. Ofschoon ik voN Ihe- 

 RiNG gaarne het minder waarschijnlijke van deze functie toegeef, 

 geloof ik daarom tooh nog niet , dat zijne opvatting , als souden 

 wij in dit kanaal een doelloos , alleen uit een morphologiscli oog- 

 punt gewichtig, deel hebben ^) , de juiste is. 



Oester en mossel (waarschijnlijk de paal worm 



i) VON Ihekinq, Eiüige3 Neue über MoUusken. Zool, Anzeiger II. N°. 23: 1879- 



