234 



plantingstijd rijp sperma bevat, bijna altijd ook jongere ontwik- 

 kelingsstadien van spermatozoïden in haar geslachtsorganen aan- 

 wijst ; dat daarentegen een met rijpe of bijkans rijpe eieren gevulde 

 tijdelijk vrouwelijke oester al die eieren in ongeveer denzelfden 

 toestand van ontwikkeling vertoont, ligt de meeniug voor de 

 hand , dat gedurende langeren tijd met het afzonderen van sperma 

 kan worden voortgegaan, dat daarentegen alle eieren ongeveer 

 tegelijkertijd worden vrij gelaten. Dit laatste is bovendien door de 

 waarneming vast te stellen : onderzoekt men een oester met zeer 

 jong wit broed in den baard, dan vindt men het geslachtsorgaan 

 totaal ontdaan van alle eieren (zeer enkele b^zonder kleine ach- 

 terblijvers niet meê gerekend). Voor oesters , die in het geval 2'\ 

 van bladz. 220 verkeeren, is het nu in mijn oog wel degelijk denk- 

 baar, dat zij eerst als sperma-leveranciers en daarna (doch eerst 

 in het volgende jaar) als vrouwelijke diereu zullen functionneeren ; 

 doch het bewys ontbreekt , dat ditzelfde geval zich regelmatig zal 

 voordoen. Daarentegen leert een zeer eenvoudig experiment, door 

 mij reeds bij herhaling aangegeven , dat de oesters , die als wijf- 

 jes gefunctionneerd hebben , onmiddellijk daarna sperma gaan 

 voortbrengen, zoodat dit sperma waarschijnlyk nog in hetzelfde 

 jaar voor de bevruchting van door andere oesters later afgeschei- 

 den eieren dienst kan doen. (zie PI. V,°fig. 36). 



Gaan we nu tevens na op welken leeftijd oesters aan de voort- 

 planting beginnen deel te nemen , dan beschikken we in de eerste 

 plaats over de op bladz. 210 reeds vermelde opgave van Gerbe en 

 in de tweede plaats over het feit , dat de oesterkweekers der Oos- 

 terschelde hebbeu waargenomen , dat een tweejarige oester gedu- 

 rende den zomer reeds broed in haar baard kan heb beu. Op dit 

 laatste zou ik niet wyzeu, als het niet geheel in overeenstemming 

 was, met hetgeen ik moet concludeeren uit de waarneming van 

 éénjarige oesters (in October geopend) door mij zelven verricht. 

 Of éénjarige oesters reeds aan de voortplanting kunnen deelne- 

 men, moet ik — naar hetgeen ik er van gezien heb — tegen- 

 over Gerbe's verklaring blijven betwijfelen. Althans voor de oes- 

 ters der in exploitatie zgnde Oosterschelde- banken. Aan het eind 



