298 



zigheid van een zwart pigment, moeilijk te observeeren is. '). 



Gelijk aan het kopgedeelte, komt ook aan de orale zijde, op 

 de plaats waar vroeger het voetachtig aanhangsel gelegen was, 

 eene knopvormige verdikking van het ectoderm voor , waarin , 

 evenals in de kruinplaat , een groot aantal kernen aanwezig is ; 

 of zich uit die verdikking het pedaalganglion ontwikkelt, kon ik 

 niet uitmaken , te meer wijl geene gehoorblaasjes door mij werden 

 gevonden, ofschoon De Lacaze-Duthiers zegt deze gezien te heb- 

 ben. Ook is het mij niet gelukt, hoewel ik daarop bepaald mijne 

 aandacht gevestigd heb , een excretieorgaan te ontdekken ; anders 

 waren de talrijke punten van overeenkomst, die de larve (Trocho- 

 phora) van de oester met die van den paal worm aanbiedt, nog 

 met een vermeerderd. Misschien blijkt bij een hernieuwd onder- 

 zoek, dat ook hier de oernier niet ontbreekt. 



De in fig. IG afgebeelde larve is het oudste stadium van zich vrij 

 bewegende larven , dat door mij is waargenomen ; deze werden uit 

 de mantelholte der nioêroestor genomen of door haar bij het plaatsen 

 in een aquarium uitgestooten. Derhalve kan ik omtrent den duur 

 der perioden , die verloopt tusschen het vrij worden en het zich vast- 

 hechten der larve , alsmede omtrent de veranderingen die zij in dien 

 tijd ondergaat, met zekerheid niets mededeelen. Want noch in de 

 aquaria, waarin voortdurend zeewater in- en uitstroomde, noch 

 in die , waarin een constante doorvoer van lucht plaats had ^) , is 

 het ons gelukt het oesterbroed tot verdere ontwikkeling of tot 

 vasthechting te brengen. Ook in mijne verwachting om m^,door 



1) Üeze donkergekleurde leverzakken vormen het zwarte vlekje, waaraan men de oes- 

 ter reeds op zeer jeugdigen leeftijd, ook met het bloote oog, herkennen kan; dit vlekje 

 wordt gewoonlijk door de visschers als het begin van het slot geduid, 



2) Üeze proeven werden genomen in gemeenschap met Dr. Leo de Leeuw. Voor den 

 doorvoer van lucht bediende ik mij van den eenvoudigen toestel, door Fol voor gebruik 

 op reis aanbevolen. Deze bestaat uit twee groote blikken petroleum-kannen, die van bo- 

 ven en van onderen van eene kraan voorzien zijn en door eene gutta-percha buis in ver- 

 binding staan. Een van beide wordt op zekere hoogte geplaatst en met water gevuld; 

 stroomt nu het water uit de bovenste kan in de onderste, dan wordt de lucht uit deze 

 laatste verdreven en door het aquarium geperst. 



