312. 



duidende organische rest van de prisma's zelve over '). Volgens 

 VON Hessling ^) ontstaan deze lagen door afzetting van koolzure 

 kalk in prismatische holten van talrijke op elkaar liggende con- 

 chyoline-laagjes. De hierboven door mij beschreven oningevulde 

 mazen aan de buitenste rand van het oesterschelpje en het door 

 TuLLBERG aan de schelp van Margaritana waargenomen verschijn- 

 sel , pleiten zonder twijfel voor de juistheid van deze voorstelling. 

 De donkere lijnen , die men op fig. 19 aan de binnenzijde van 

 het schelpje waarneemt , schijnen mij toe niets anders dan draden 

 van conchyoline-zelfstandigheid te zijn , ten minste bij het ver- 

 brijzelen van het schelpje van een levend oestertje zag ik talrijke 

 geleiachtige draden tusschen den mantel en den buitensten rand 

 van het schelpje '). 



Het verdient opmerking dat de onderste schelphelft niet de 

 regelmatige, netvormige teekening bezit van de bovenste schelp- 

 klep , maar dicht naast elkaar liggende golfsgewijs verloopende 

 streepjes en puntjes vertoont (fig. 21); dit verschillend voorkomen 

 der beide schelpkleppen schijnt alleen daarin zijn oorsprong te 

 hebben , dat de kalklichaampjes in de onderste klep niet die re- 

 gelmatige prismatische gedaante hebben als in de bovenste klep , 

 maar kleiner en onregelmatig zijn. Dit verschil in structuur blijft 

 min of meer gedurende het geheele leven herkenbaar ; want ter- 

 wijl de bovenste klep een bladerig maaksel heeft en uit los zamen- 

 hangende lagen bestaat, waaraan de prismatische bouw terstond 



1) Tycho TuUberg, Studiën über Bau und Wachsthum des Hummerpanzers und Mol- 

 luskenschalen ; Kongl. Svensk. Vetsk. Acad. Abh. Bd. 19, 1882. 



2) Th. voü Hessling, Die Perlmuschelu , 1859, p. 260, T. V, fig. 3. 



3) Toen dit stuk reeds ter perse was, kwam mij eeae mededeeling in handen van 

 Henry Osborn «over het maaksel en den groei van de oester-schelp (Studies fr. the 

 Biologie. Laboratory, John Hopkins University, Vol. II, n° 4). Op aansporing van 

 l)r. Brooks bestudeerde hij de vorming van de oesterschelp door het maken van kleine 

 openingen in den rand der schelp, die daarna tijdelijk gesloten worden door dunne glasplaatjes, 

 waarop nu de afzetting van schelpzelfstandigheid plaats had. De schrijver komt tot de 

 conclusie, dat de schelp gevormd wordt door kristallisatie van de kalk in het chitine- 

 huidje en dat de meening van v. Hessling (wiens onderzoekingen hij evenwel niet schijnt 

 te kennen), als zoude de kalk worden afgezet in prismatische holten, in strijd is met 

 de feiten. 



