342 



aan een van de opzichters, tevens een der eigenaars van het meer, toege- 

 zonden en hem verzocht om in den loop van den winter van tijd tot tijd 

 bodemtemperatiiren waar te nemen. De koude winter, die begin November 

 inviel, vóór hij den thermometer had ontvangen, bleef ongewoon streng tot 

 het laatst van Maart, zoodat het ijs op het meer, meer dan 1 voet dik was. 

 In het begin van April meldde hij dat de temperatuur op den bodem op een 

 diepte van 18 voet 10° E. was, hoewel het water nog niet vrij van ijs was. 

 Men dacht in Stavanger dat hij verkeerd waarnam, maar herhaalde con- 

 trole-onderzoekingen gaven hetzelfde resultaat. Toen Gundersen in Mei het 

 meer bezocht, om nieuwe collecteurs uit te zetten en de oude na te zien, 

 bevond hij de temperatuur van het water op 33 voet diepte 14° R. De aandeel- 

 houders vonden dit onbegrijpelijk en vele gissingen werden gemaakt ten 

 aanzien van de oorzaken die de hooge temperatuur van het bodemwater 

 konden verklaren. Het ontspringen van warme bronnen op den bodem van 

 het meer werd door eenigen voor 't meest waarschijnlijk gehouden , anderen 

 schreven het verschijnsel toe aan de warmte die bij de verrotting der con- 

 ferven ontwikkeld werd. 



Daar men mijne meening wenschte te hooren over de mogelijke verkla- 

 ring van dit zonderlinge feit, wilde ik mij hierover niet uitlaten voor ik 

 door een lang verblijf op de plaats zelve nauwkeurig de omstandigheden 

 onderzocht had, die wellicht in verbinding met elkander een betere verkla- 

 ring van 't niet te bestrijden feit zouden geven dan de twee bovenge- 

 noemde , die mij beide onaannemelijk voorkwamen. In den laatsten zomer en 

 herfst vertoefde ik twee malen langen tijd aan het meer, en na mijn terug- 

 komst in Christiania gaf ik in een van de bijeenkomsten van het weten- 

 schappelijk genootschap een verklaring van de oorzaak van de hooge warmte- 

 graad van dit bassin , zoowel 's zomers als 's winters. Een warmtegraad die 

 dit nauwelyks twee hectaren groote meer met een gemiddelde diepte van 

 26 voet tot een tropische water-oase in ons koude noorden maakt en daardoor 

 tot een oesterbroeikas. Ik hoop dat de onderstaande verklaring het weten- 

 schappelijk ontwikkelde publiek zal bevredigen , daar ook onze bekende 

 hydroloog en meteoroloog Prof. Mohn aan deze zijne goedkeuring gehecht 

 heeft. Ik neem aan dat deze oorzaken de volgende zijn: 



1°. de tegen alle koude winden beschutte ligging ; immers alleen de van de 

 zeekust komende warmere westelijke winden kunnen de oppervlakte 

 van het meer bestrijken. Langs den smallen weg die in noordelijke 

 richting naar de meeren voert, waaruit de boven reeds vermelde beek 

 ontspringt, kan wel is waar een deel van Ostravigtjaern door noor- I 'Oi 

 delijke koude winden bereikt worden, maar hun afkoelende werking i 

 zal over 't geheel genomen gering zijn en wanneer het meer eerst i 



