421 



van Bergen op Zoom tot aan zee zal komen. Wel is het mogelijk dat een water- 

 deeltje bij hoog water bij Bergen op Zoom zijnde met de eb verder west- 

 waarts gaat , dan het bij vloed zich weer naar het Oosten verplaatst en dus 

 bij herhaling hiervan tot in zee zou kunnen geraken , terwijl het van zelf 

 spreekt , dat een ander waterdeeltje dan het omgekeerde moet gedaan heb- 

 ben. Ik heb bij het voorgaande niet gesproken over het verschil dat er in 

 de waterbeweging bij springtij en bij doodtij , bij hooge en bij lage standen 

 in de Noordzee enz. bestaat, omdat de waarnemingen niet de vereischte 

 nauwkeurigheid opleveren, om deze fijnere onderscheidenheden te doen op- 

 merken en zij bovendien op verre na niet in genoegzamen getale zijn ge- 

 daan. Men zou toch gedurende een zeer langen tijd de waarnemingen 

 moeten voortzetten en zoodoende voor verschillende omstandigheden een 

 groot aantal gegevens verzamelen. 



Ik heb nog getracht met behulp van de hydrographische kaart te bepalen 

 hoe groot de verhouding is van de hoeveelheid water , die zich in de Ooster- 

 Schelde ten Oosten van een lijn, die van de haven van Wemeldinge ongeveer 

 in N. N. O. richting wordt getrokken , bevindt bij laagwater, tot de hoeveel- 

 heid die zich in diezelfde kom bevindt bij hoogwater, daarbij aannemende 

 dat heb verschil van hoog en laagwater gemiddeld 3.60 M. is , en ben tot de 

 slotsom gekomen dat bij laagwater in dat deel der Ooster-Schelde zijn on- 

 geveer 220.000000 M' en bij hoogwater 670.000000 M' waardoor wij ons 

 een voorstelling kunnen maken van den graad van verversching van het 

 water gedurende een enkel tij. Daar dus meer dan | deel van het water 

 dat bij hoogwater in de kom aanwezig is, zich bij laagwater daaruit ver- 

 wijderd heeft, blijkt hieruit ook voldoende dat het water zich sterk moet 

 vermengen en elk waterdeeltje niet geacht kan worden op dezelfde plaats 

 terug te keeren van waar het gekomen is. Zooals uit vroegere onderzoe- 

 kingen bekend was , voert de Eendracht gedurende éen tij een waterhoe- 

 veelheid af van 2500.000 M^ ; deze hoeveelheid komt dus niet in aanmer- 

 kiug bij die welke door het profil bij Weineldinge gaat. 



Hiermede zijn de waarnemingen in de geulen van de Ooster-Schelde ge- 

 staakt; er bleef nu echter nog een vraag door de commissie van het Zoö- 

 logisch Station gesteld ter beantwoording over , nl. omtrent enkele locale 

 stroomingen die zich langs den oever op vele plaatsen voordoen. Deze locale 

 stroomingen kunnen soms juist in tegengestelde richting van den hoofd- 

 stroom loopen. Gaat er b. v. vloed , dan zal men op sommige plaatsen 

 langs den oever een stroom kunnen opmerken, die in de richting van de 

 ebstroom loopt gedurende den geheelen vloed of een gedeelte daarvan. De 

 oorzaak van deze onregelmatigheden moet gezocht worden in het onregel- 

 matig beloop van de oeverlijnen; de uitstekende punten die zich daarin 



