263 



waar de persoonlike appreciatie weer de doorslag geeft tot welk 

 geval meu zoo'u toestand brengen zal. 



Het is duidelik, dat in die gevallen, waar een diepe kringvor- 

 niige fornix aanwezig is en waar het kringvorrnige ooglid een 

 scherpe oraslagrand vertoont, al of niet in een vlies uitlopend, de 

 buitenwaartse beweging van de bulbus zeer gering moet zijn, 

 daar een uitstulping van het oog door het rondomlopende oube- 

 wegelike stijve ooglid, wordt belet. (fig. 5, 20, 21.) 



Meermalen trok het mijne aandacht, dat ogen met een matig 

 diepe kringvorrnige fornix, het rostrale en caudale deel van de 

 fornix toch altijd veel dieper was. 



De fornix heeft dan de vorm ener ellips zoals de gestippelde 

 lijn in fig. 18 aangeeft. Ik kon mij die ongelijkheid in diepte 

 alleen verklaren door aan te nemen, dat de bewegelikheid der 

 ogen in de richting van C naar D (fig. 18) en van D naar C 

 veel groter moet zijn dan van B naar A. 



Deze onderstelling gaf mij aanleiding de oogbeweging van vis- 

 sen in het aquarium na te gaan en nu was 't direkt opvallend, 

 dat alle vissen die dit type van een kringvormige fornix ver- 

 tonen, hun bulbus altijd in horizontale richting bewegen d. i. van 

 voren naar achteren, dus van C naar D of omgekeerd. 



De beweging van boven naar beneden moet door de m. m. recti 

 superior en inferior ook mogelik zijn, maar hetzij dat deze be- 

 weging hoogst zelden wordt uitgevoerd of zo gering is, dat het 

 de aandacht ontgaat, een feit is 't, dat men de horizontale be- 

 weging te allen tijde duidelik kan zien, terwijl ik een opwaartse 

 of benedenwaartse beweging alleen bij enige Labrussoorten waar- 

 nam, wier kringvormige fornix dan ook in elke richting even 

 diep is. Bij deze gelegenheid trof het mij, dat sommige vissen 

 het vermogen bezitten elk hunner ogen gelijktijdig in een andere 

 soms geheel tegengestelde richting te kunnen bewegen. 



Vooral bij de Pleuronectidae is dit verschijnsel door de dorsale 

 ligging der ogen zeer duidelik waar te nemen. Ook bij Zeus 

 faber en SyngnaÜms acus was dit het geval. 



