XCJI 



ten gevolge heeft. In de eerste plaats bestaan geen vrij verloopendecerebro- 

 visceraalkonnektieven meer; wij moeten ons voorstellen, dat het konnektief 

 van het linker cerebro-pleuraalganglion naar het rechter visceraalganglion 

 (het infra oesophageale) geheel verdwenen is, het rechter daarentegen 

 in het proximale gedeelte geheel met het cerebro-pedaalkonnektief vei'- 

 smolten is en eerst distaal van het rechter pedaalganglion vrij te voorschijn 

 treedt. De secundaire pedo-visceraalanastomosen, welke bij Carinaria 

 opgemerkt worden, treden ook hier op. Het aantal visceraalgangliëu is 

 tot twee gereduceerd, doordat het middelste met het rechter ganglion is 

 versmolten. — Ten slotte is bij Firoloida de komplicatie nog verder 

 doorgevoerd: wel is het proximale gedeelte van het zenuwstelsel, tusschen 

 cerebro-pleuraal- en pedaalgangliën geheel als bij Pterotrachea^ maar 

 achter de pedaalgangliën versmelten alle achterwaarts verloopende zenuwen 

 en konnektieven tot een enkelen dikken stam: het supra-oesophageale 

 pleuro-visceraalkonnektief, dat bij Pterotrachea althans distaal van de 

 pedaalgangliën vrij te voorschijn treedt, is hier in zijn gansche verloop 

 met de rechter pedo-visceraalanastomose verbonden, de linker anastomose, 

 die naar het linker visceraalganglion verloopt, wordt eerst kort vóór het 

 bereiken van dit ganglion als afzonderlijke streng zichtbaar en ten slotte 

 zijn ook de beide staartzenuwen, die bij de overige genera vanaf de pedaal- 

 gangliën vrij verloopen, niet slechts met elkander, maar ook met het 

 supra-oesophageale pleuro-visceraalkonnektief en met de pedo-visceraal- 

 anastomosen verbonden en emancipeeren zich eerst weder ventraal van 

 den visceraalnucleus. Zoo illustreert dus de studie van het zenuwstelsel 

 op zeer instruktieve wijze de reeds lang bekende phylogenetische reeks, 

 die van Allanla (of Oxygyrus) over Carinaria en Pterotrachea naar 

 Firoloida voert. 



Spreker verduidelijkt zijne voordracht door schematische afbeeldingen 

 van het centrale zenuwstelsel. 



Mejuffrouw IVijnlioff doet een mededeeling over het cerebraalorgaan 

 der Nemertinen. Dit komt in de beide groote stammen der Anopla en 

 Enopla voor, is echter in beide verschillend van bouw. Bij de Enopla 

 is bovendien de ligging inconstant, terwijl deze bij de Anopla altijd de- 

 zelfde is, n.m. achter de hersenen. In alle gevallen bestaat het orgaan 

 uit een kanaal, dat aan de oppervlakte van het lichaam ontspringt en 

 voorzien is van een bepaald zintuigsepitheliura, welk kanaal blind eindigt 

 in een aanzwelling van zenuwweefsel, waartusschen en waar omheen zich 

 eigenaardige kliercellen bevinden, die een sterke neiging vertoonen om 

 karmijnkleurstolfon vast te houden. 



Merkwaardigerwijze ontbreekt het cerebraalorgaan in de groep der 

 Anopla alleen onder de Palaeonemertinen, en wel in de geslachten 

 Carinoma, Cephalothrix, Carlnesta en Callinera. Tot nog toe nam men 

 algemeen aan, dat deze geslachten het cerebraalorgaan, dat men zelfs aan 

 de theoretische oernemertine toekende, verloren zouden hebben. Voor 

 het geslacht Carinoma, welks naaste verwanten alle een hoog ontwikkeld 

 cerebraalorgaan bezitten, lijkt dit ook zeer plausibel. De drie andere ge- 

 slachten behooren echter tot de allerprimitiefste vormen, zijn onderling 

 nauw verwant en vinden hun naaste verwanten onder de vormen met 

 cerebraalorgaan juist in die geslachten, waar dit orgaan nog epitheliaal 

 is en dus zéér laag ontwikkeld. Ook de verschillen in bouw van dit orgaan 

 bij A7i' en Enopla, evenals de inconstante ligging bij de Enopla pleiten 

 tegen de aanwezigheid van een goed ontwikkeld cerebraalorgaan bij de 



