241 



nu eens in de eene clan weder in de andere richting bewegen. 

 De middelliin dezer cellen of protoplasniahoopjes (fig. 4) bedroeg 

 tot 0,026 mm., 2°. geïsoleerde, meest echter tot groepjes ver- 

 eenigde vetcellen (fig- 6). 



De darmholte doet zich, evenals bij Geod. hilineatus als 

 een kanaal voor, dat van voren naar achteren heenloopt en aan 

 iedere zijde Windzakken afgeeft: een maaksel, dat meer aan 

 Nemertinen dan aan Dendrocoelen doet denken. Hieruit blijkt 

 dat de bouw, dien Dugès aan het darmkanaal van onze wor- 

 men toeschrijft , onjuist is. 



Ook de geslachtsvverktuigen wijken van die der zoetwater- 

 planariën af. De zich kronkelende vasa deferentia vereenigen 

 zich tot een ongepaard kanaal , dat in den kegelvormigen , zeer 

 contractielen en gespierden penis (fig. 2 , h) voert. Deze ligt in 

 eene holte, die wel door den porus genitalis naar buiten mondt 

 en waarvan de wanderi trilharen dragen (fig. 8 , a). De sper- 

 matozoïden hebben een rond of ovaal knopje. De aan weers- 

 zijden der mannelijke deelen gelegen oviducten geven ieder een 

 dwars kanaal af, dat in een breede buis uitmondt (fig. 2, a), 

 die naar achteren verwijd is en blind eindigt doch naar voren 

 zich in de holte opent, waarin ook de penis ligt. Ventraal ten 

 opzichte dezer buis ligt een karakteristiek orgaan , dat naar 

 voren haakvormig omgebogen is en blind eindigt , alsmede naar 

 achteren met de wijde buis (a) samenhangt. Mogelijk is dit 

 orgaan het receptuculum semisis. Een uterus, gelijk die bij de 

 zoetwaterplanariën voorkomt, ontbreekt, misschien functionneert 

 de buis (o) als zoodanig; de kiemklieren vond ik niet. 



Uit deze beschrijving volgt dat deze landplanarie in haar 

 bouw bijna geheel met Geodesmus hilineatus M. overeenstemt 

 en men dus juist handelt ook onze soort tot dit geslacht te 

 brengen. Met zekerheid kennen wij thans in Europa twee land- 

 turbellarien , eene dendrocoele Geodesmus terrestris O. F. Muller, 

 en eene rhabdocoele, de om Leiden levende Geocentfophora 

 sphyrocephala de Man , die ik vroeger in dit tijdschrift beschreef. 



Leiden, Oct. 1875. 



