215 



helmiuthen, Eirudiiieae, Oligochaetae eu Bryozoën , onder de 

 Mollusceu bij Euthyneuren en Pteropoden , onder de Artliropoden 

 bij Cirrhipedien en Tardigraden ; verder nog bij Tunicaten, Sagitta, 

 Synapta enz. Genoeg om aan te toouen, dat er bijna geen dier- 

 groep bestaat, waarin het niet wordt aaugetrofien. Vooral zien 

 wij het bij trage of vastzittende dieren , waar het cT minder kans 

 en gelegenheid heeft het 9 voor bevruchting te bereiken bv. bij 

 de gewone slak, aardworm, bloedzuiger en oester. In al deze ge- 

 vallen hebben wij te doen met een volledig hermaphroditisme , 

 waarby beide geslachtselementen rijp worden en hetzelfde individu 

 tot beide sexueele functies in staat is, hetgeen niet het geval is 

 bij partieel of rudimentair hermaphroditisme, waarmede het door 

 allerlei overgangsvormen verbonden is en dat ook onder de ver- 

 tebrata dikwijls voorkomt. 



Bij de beoordeeling van het hermaphroditisme moeten wij nu 

 wel in het oog houden , dat de productie van beide soort geslachts- 

 stoifen meestal periodiek plaats grijpt, d. i. niet terzelfder tijd 

 maar na elkander en wel meestal de cT elementen vóór de 9. 

 Zeer duidelijk is dit verschijnsel vooral bij phanerogame planten , 

 waar het dichogamie genoemd wordt en die meest protandrisch 

 zijn. Het is onmiddellijk begrijpelijk, dat daardoor zelf bevruch- 

 ting wordt tegengegaan , die dan ook slechts bij uitzondering 

 voorkomt. 



Maar dan mogen wij ook tot de conclusie komen , dat het 

 voor het physiologisch proces der voortplanting van ondergeschikt 

 belang is of beide soort sexueele stoffen al of niet op éénzelfde 

 individu worden voortgebracht. De hoofdzaak is, dat het ééne ge- 

 slachtelijke element door het andere, afkomstig van een ander 

 individu bevrucht wordt, afgescheiden daarvan of dit één of beide 

 elementen oplevert. Het hermaphroditisme blijkt geen absoluut 

 phijlogenetisch ontwikkelingsstadium der genitaalorganen te zijn ; 

 overal treedt het op bij diervormen , die met andere , welke niet 

 hooger staan eu waar de sexen wèl volkomen gescheiden zijn , 

 tot éénzelfde groep behooren. De productie van beide elementen 

 door hetzelfde individu bevordert natuurlijk de kansen van be- 



