61 



af. Ook bij bloote aanraking heeft die uitscheiding plaats, hoe- 

 wel dan in mindere mate. 



Men treft de Zeepieren hier en daar in menigte aan het 

 strand van onze Noordzee-eilanden aan ; ook op de Wadden ten 

 Noorden van de Groninger kust zag ik ze dikwijls. Hunne aan- 

 wezigheid is dadelijk te kennen aan de menigte hoopjes aarde, 

 die zij opwerpen , even als onze gewone Aardworm dat doet. 

 Zij leven 1 a 2 voet diep in 't vochtige zand \an onze stranden. 



In de aarde bedekken zij zich met een dun kokertje, ge- 

 vormd uit zand- en kwartsdeelijes ; dat dunne laagje kleeft vrij 

 vast aan hun lichaam. Misschien is bij die aanhechting de geel- 

 groene vloeistof werkzaam, die Arenicola afscheidt. Verwijdert 

 men den worm uit zijne onderaardsche woonplaats , dan wordt 

 die dunne koker wel vernield, maar vele stukken er van blijven 

 toch nog vrij vast aan het lichaam kleven. 



In de maanden Maart en April ziet men in de onmiddellijke 

 nabijheid van de door Arenicola opgeworpen hoopjes zand , gelei- 

 achtige, peervormige klompjes, door middel van een dun steeltje 

 in het zand bevestigd. Dat zijn de tot een klompje vereenigde 

 eieren van onzen worm. In de geleiachtige massa ziet men bij 

 vergrooting een zeer groote menigte van die eieren met rood- 

 achtigen dooier. Bij de Groningsclie kustbewoners heerscht de 

 meening dat , als in 't voorjaar vele van deze peervormige 

 lichaampjes op de Wadden zijn te vinden , aldaar gedurende den 

 zomer en 't najaar veel bot zal worden aangetroffen. 



Mij ojitbrak de gelegenheid, het verdere lot van die eiklompjes 

 te bespieden. Max Schultze heeft er de jonge Arenicola s uit op- 

 gekweekt en hare ontwikkeling nagegaan , althans eniige stu- 

 diën daarvan gegeven. ^) 



Deze slijmige lichaampjes die ik in menigte vond, waren 

 steeds iets korter en breeder , en ook korter gesteeld dan het 

 exemplaar, dat Max Schultze afbeeldt. (Taf. IX, fig. 1). 

 Wageningen , 14 Januari 1874. 



') Max Schultze, „Ueber die ICntwickeluiig von Arenicola piscaturum ," in de 

 Abhandliiiigeii der naturforschenden Geseilscliaft zu Halle," 1856. 



