122 



het middelste stuk aan weerszijden van de verdieping donker ge- 

 kleurd, deze holte en de oortjes lichter. Mogelijk zijn deze 

 zijdelingsche donkere deelen de „tubuli" van Pallas. 



Ik vond dezen worm tot op heden alleen rondom Leiden 

 en wel in stroomend water, nimmer in stilstaande wateren. De 

 beschrijving, die ik boven van den lichaamsvorm gaf, was aan 

 zwemmende dieren ontnomen; zoo deze worm rust, houdt hij kop en 

 lichaam ineengedrongen en heeft dan de zij randen oneffen gekarteld. 



Verschillend van de overige mij bekende zoetwaterdendro- 

 coelen is de wijze, waarop hij, geprikkeld zijnde, voortkruipt; 

 alsdan zuigt hij zich met het middelste gedeelte van den kop 

 vast, terwijl de oortjes zich als hoorntjes (vandaar „bicornis") 

 verticaal stellen , trekt vervolgens het lichaam met gekartelde 

 randen vooruit, totdat de zijden voorbij den kop komen , waarop 

 hij den kop opnieuw verplaatst en zoo met groote snelheid weg- 

 vlucht. Reeds Pallas beschrijft dit juist: „vehementer laesa aut 

 irritata , corpus hirudinis more figit atque attrahit." 



Het maaksel der geslachtsorganen niet kennende, zoo kan 

 ik nog niet over zijne verwantschap tot de overige Dendrocoelen 

 spreken ; afgezien van het anatomisch maaksel , zou men zich 

 de phylogenese van dezen worm als uit een Planaria torva aut. 

 kunnen denken , waar het tusschen de oogen gelegen gedeelte 

 van den kop zich tot een zuigorgaan gevormd heeft. Het ge- 

 slacht Bdellocephala is gekenschetst door het tusschen de twee 

 oogen aanwezige znigorgaan en door de halsvormige afscheiding 

 van kop en lichaam. Door dit laatste kenmerk wijkt het af van 

 het geslacht Procotyla Leydy, dat in Amerika voorkomt. 



Leiden, 10 Juni 1874. 



