186 



Ook heb ik in mijne vroegere mededeelingen er naar gestreefd 

 eene verklaring te geven van het minder dikwijls tot stand komen 

 van de onderh'nge verbinding en vergroeiing van ovarium 1 en 2. 

 De daar gegeven verklaring heeft mij echter nimmer geheel bevre- 

 digd. Van daar, dat ik deze zaak aan die objecten van Echinus escu- 

 lentus , waar de verbinding tusschen de geslachtsklieren 1 en 2 

 niet is tot stand gekomen , nog eens heb nagegaan. Het is mij 

 daarbij gebleken , dat het somtijds niet tot stand komen dier 

 vergroeiing wel gedeeltelijk kan verklaard worden door de plaat- 

 sing van den kronkel, waaruit winding 2 van het darmkanaal 

 haar oorsprong neemt, maar toch in hoofdzaak moet worden 

 afgeleid uit het tot stand komen van eene kleine zijdelingsche 

 afwijking van den kronkel , waarmede het opstijgend gedeelte 

 van den slokdarm in het naar beneden gaande overgaat, en 

 plaatsing van een deel van dien kronkel tusschen geslachtsklier 

 1 en 2 , zooals dat nader in de tabel , bepaaldelijk bij n°. 8 , 

 wordt aangegeven. 



Behalve de 37 exemplaren van Echinus esculentus L. heb ik 

 op Helgoland nog een tweetal exemplaren van Echinus neglectus 

 Ds. aan een nader onderzoek , met betrekking tot de ver- 

 groeiingen , onderworpen. Bij beiden, vrouwelijke individu's, 

 vond ik al de eierstokken, met uitzondering van 5 en 1, onder- 

 ling vergroeid. Bij één van deze was deze vergroeiing zelfs zoo 

 sterk, dat, zooals bij n° 33 van Echinus esculentus L., ternau- 

 wernood de oorspronkelijke aanleg van vijf gescheiden ovaria te 

 herkennen was. Mijne onderzoekingen heb ik later alhier aan 

 liquor-objecten voortgezet, n.1. aan één vrouwelijk exemplaar van 

 Acrocladia mamillata Ag , aan drie exemplaren van Tripneustes 

 angulosa Ag., waarvan twee vrouwelijk, één mannelijk, aan 

 zes exemplaren van Echinometra lucunter kg. , van welke vier 

 tot het vrouwelijke, twee tot het mannelijke geslacht behoorden. 

 Bij al de exemplaren van deze zoo uiteenloopende vormen van 

 Echinoïden , alle uit de Indische zee, heb ik, zoowel bij de 

 vrouwelijke als de mannelijke, eene innige verbinding en ver- 

 groeiing van al de geslachtsklieren onderling, steeds echter met 

 uitzondering van 5 en 1, aangetroffen. 



