189 



ook bij Semper ^), van de lichaampjes niet alleen gewag ge- 

 maakt , maar deze ook afgebeeld. 



De door mij bijgevoegde afbeeldingen van eenige dezer 

 lichaampjes bij Echinus esculentus L. doen den vorm zien. 

 Zij hebben geene nadere verklaring noodig. Alleen vestig ik 

 er nog de aandacht op , dat men enkele malen met kleine 

 variaties te doen heeft , b.v. dat sommige dezer lichaampjes eene 

 s-vormige gedaante hebben , zooals trouwens ook HofFmann in 

 de aangehaalde figuur reeds heeft afgebeeld en ik ten overvloede 

 in de bijgevoegde figuren aanwijs. 



Ik zoude van deze lichaampjes geen gewag gemaakt hebben , 

 indien ik niet , uitgaande van het denkbeeld , dat misschien voor 

 onderscheiden familiën der Echinoïden verschillende vormen van 

 lichaampjes karakteristiek konden zijn , eenige verdere nasporin- 

 gen had gedaan , die misschien niet geheel onbelangrijk zijn en 

 ik niet bij Echinometra hicunter Ag. eene zeer bijzondere soort 

 van kalklichaampjes had gevonden. 



Nadat ik op Helgoland ook bij Echinus neglectus Ds. de- 

 zelfde type van de kalklichaampjes had leeren kennen , rees het 

 vermoeden bij mij op, dat ook bij de Echinoïdea exocylica 

 kalklichaampjes zouden voorkomen. Ik werd in mijne verwachting 

 teleurgesteld, daar ik én bij Echinocardium cordatum Desm. én 

 bij Echinocyanus pusillus Müll. te vergeefs naar zoodanige lichaamp- 

 jes zocht, zooals mij later bleek in overeenstemming met HofF- 

 mann ^) , die in den wand van het darmkanaal der Spatangen 

 geene kalklichaampjes aantrof 



Aan de liquor-objecten van Tripneustes angulosa Ag. en 

 Acrocladia mamillata Ag., waarover ik ook in mijne mededeelin- 

 gen aangaande de vergroeiing der generatie-organen heb gehan- 

 deld , vind ik wederom in het geheele lichaam , met name in 

 den wand van het darmkanaal en bepaald in de geslachtsklie- 

 ren , een groot aantal kalklichaampjes, geheel naar de type van 

 fig. 2 op pi. 9 gebouwd. 



1) Holothiirien, p. 163, taf. XXXIX, fig. 2. 



2) L. c, p. 44, 



