211 



licht en tamelijk sterke vergrootingen te doen en daarbij de 

 verhouding der chromatophoren tot de aangrenzende , er boven 

 en onder gelegen deelen , gedurende het leven te erkennen. 



Indien ook ik bij de verklaring van de werking der chro- 

 matophoren nog op eenige zwarigheden gestuit ben , die ik niet 

 vermag geheel op te heffen, daii ligt het derhalve niet aan de 

 2;eschiktheid van het voorwerp, dat ik integendeel aan allen, die 

 zich later met een dergelijk onderzoek zouden willen bezig hou- 

 den, daarvoor ten sterkste aanbeveel. 



Het spel der chromatophoren heeft reeds plaats , terwijl de 

 embryones nog in haar doorschijnend hulsel besloten liggen. Om 

 het echter duidelijk waar te nemen, moet men de diertjes er 

 uit pellen, hetgeen, zonder hen in het minst te beschadigen, zeer 

 gemakkelijk geschiedt. Op het eerste oogenblik, nadat het diertje 

 vrij in een met zeewater gevuld onbedekt glascelletje of horologie- 

 glas onder het mikroskoop is gebracht, zijn al de chromatophoren 

 in samengetrokken toestand (fig. 7). Zij vertoonen zich als kleine, 

 volkomen ondoorschijnende, bijna zwarte bolletjes, die een door- 

 meter hebben van 20 tot 30 vimm, zoodat zij voor het bloote 

 oog geheel onzichtbaar zijn. Zij zijn op tamelijk groote afstanden 

 van elkander in de huid gelegen. Hunne aanwezigheid oefent 

 alsdan ook bijna geen invloed uit op de geheele kleur van het 

 lichaampje, dat zich schier melkwit vertoont. Na verloop van 

 eenige minuten beginnen nu, — het eerst aan den mantel, ver- 

 volgens aan den kop, het laatst aan de vangarmen , — eenige 

 chromatophoren zich uit te zetten , om daarop weder tot hun 

 vorig volumen in te krimpen. Bij de uitzetting vertoont elk 

 chromatophoor zijne eigene kleur: geel, bruingeel, roodbruin, 

 violetrood, violet, en deze kleur wordt des te lichter, naarmate 

 de uitzetting toeneemt (fig. 10, a, h, c, d, e). Het is alsof eene 

 gekleurde vloeistof met water verdund wordt. 



De grootte, die de chromatophoren bij de uitzetting bereiken, 

 is verschillend. In het algemeen zijn de gele het kleinst, het- 

 geen , in verband met de omstandigheid , dat het getal der chro- 

 matophoren zich gedurende den leeftijd vermenigvuldigt , zonder 

 dat er eenig blijk is dat zulks geschiedt door deeling der reeds 



