217 



chrornatophoor bestaat uit een fijnkorrelig, verscliillend gekleurd, 

 half vloeibaar protoplasma. Eerst wanneer de chrornatophoor 

 zich reeds eenigszins heeft uitgezet, begint men den aard van 

 dien inhoud te herkennen ; vóór dien tijd , in den samengekrom- 

 pen toestand, is deze zoo ondoorschijnend, dat het lichaam zich 

 bij düorvallend licht geheel zwart vertoont. Bij de uitzetting 

 (zie flg. 10, a, b, c, d, e) worden het eerst de randen doorschij- 

 nend en vertoonen de aan de zelfstandigheid eigene kleuring. 

 Ook wanneer de uitzetting haar toppunt heeft bereikt, is het 

 middengedeelte nog donkerder gekleurd dan de meer nabij den 

 omtrek gelegen deelen. De zeer talrijke kleine korreltjes, die, 

 althans ten deele, de dragers van het pigment zijn (fig. 16), 

 verspreiden zich daarbij als het ware, zoodat het den schijn 

 heeft alsof zij van het centrum naar den omtrek toestroomen. 

 Daarbij wordt de chrornatophoor in lengte en breedte 7 tot 

 10 maal en derhalve in oppervlakte 50 tot 100 maal grooter. 

 Beschouwt men een chromatophoor niet van boven op , maar 

 van ter zijde , aan den lichaamsrand , dan heeft het al den schijn 

 alsof zijne dikte tijdens den saamgekrompen (fig. 8 , A , e) en 

 den uitgezetten toestand (fig. 8 , B , e) dezelfde blijft , zoodat 

 men wanen zoude, dat het volume van den chromatophoor in 

 gelijke mate toe- en afneemt als zijne oppervlakte en dat het 

 helderder en donkerder worden der kleur het gevolg is van een 

 in- en uittreden van een helder vocht, dat zich met den ge- 

 kleurden inhoud vermengt en daaruit weder afgescheiden wordt. 

 Intusschen is dit blijkbaar niet anders dan een zinsbedrog , 

 veroorzaakt door de omstandigheid, dat men door den gebogen 

 lichaamsrand heen ziet. Had er inderdaad zulk eene vermenging 

 met een naar binnen dringend kleurloos vocht plaats, dan zoude 

 men daar iets van moeten bespeuren; de vermenging zoude eenigen 

 tijd , hoe kort ook , vorderen. Het helderder worden der kleur 

 verklaart zich eenvoudig uit de afplatting, die de chromatopho- 

 ren gedurende de uitzetting ondergaan , ten gevolge waarvan 

 men door eene veel dunnere gekleurde laag heen ziet. Dat die 

 afplatting eene zeer aanmerkelijke is, leert eene eenvoudige 

 rekening. Een chromatophoor, die uitgezet zijnde eene honderd- 



