219 



phoren-lichaain zelf of van daaiom heen geplaatste cellen, de 

 oorzaak zoude zijn, dat dit weder tot den oorspronkelijken \ orm 

 terugkeert. Reeds merkte ik op, dat die verklaring mij niet 

 bevredigt, omdat de inkrin)ping van den cliromatoplioor duidelijk 

 eene actieve werking is , welke op een aangebracliten prikkel 

 volgt, terwijl daarentegen de uitzetting niter het karakter van 

 passiviteit draagt. Indien dus eene der pliasen aan de werking 

 der elasticiteit alleen moet worden toegeschreven, dan is het 

 niet die der inkrimping, maar integendeel die der uitzetting. 



Aan versche voorwerpen gelukte het mij niet de chromato- 

 phoren-laag, door iso'leering van de beide daartegen aan liggende 

 lagen, de opperhuid en de spierlaag, zoo bloot te leggen, dat 

 men de chromatophoren te midden hunner onmiddellijke om- 

 geving, d. i. alleen omringd door de zeer dunne, embryonale 

 cutislaag, duidelijk zien kon. Daarentegen slaagde ik hierin 

 wel, toen ik embryones, die reeds eenigen tijd op spiritus be- 

 waard waren , aan het onderzoek onderwierp. Echter moest ik 

 ook dan nog een tamelijk groot aantal embryones opofferen , 

 alvorens het mij gelukte om eenige duidelijke praeparaten te 

 verkrijgen van de embryonale cutislaag des mantels. Eene be- 

 handeling met azijnzuur, gelijk Boll aanbeveelt, baatte niet; 

 echter blijft daarbij de kleur der chromatophoren onveranderd , 

 terw^ijl deze door minerale zuren en bijtende alkaliën ontkleurd 

 worden. Osmiumzuur maakte de weefsels te ondoorschijnend. 

 Daarentegen heeft een tijdelijk verblijf in eene oplossing van 

 karmijn in ammoniak eenig nut om de vezelen duidelijker te 

 herkennen en zich zoo eenigermate te orienteeren. Doch dit mid- 

 del brengt ook eene verandering voort, die tot dwaling aanleiding 

 zoude kunnen geven. Door ammoniak alleen namelijk worden de 

 chromatophoren geheel ontkleurd. Dit gebeurt natuurlijk aanvan- 

 kelijk ook wanneer men een gedeelte der chromatophoren-laag met 

 eene oplossing van karmijn in ammoniak behandelt; doch dan 

 herstelt zich schijnbaar de kleur weder geheel (fig. 19), zoodat men, 

 daar de oorspronkelijke kleur van vele chromatophoren en de door 

 het karmijn voortgebrachte zeer op elkander gelijken , meenen 

 zoude den oorspronkelijken onveranderden toestand te zien. 



