224 



matig van gedaante, vertoonen bijna geen spoor \an zulke ver- 

 lengselen. Het lichaam van den chromatoplioor wordt zich uit- 

 breidende alleen tot een dun plaatje , terwijl daarentegen de van 

 een middelpunt uitstralende verlengselen der chromatophoren van 

 Reptilien de pseudopodien van Rhizopoden herinneren. Doch bij 

 dezen geschiedt die uitstraling vrijelijk in het water; bij de te midden 

 der cutis gelegen chromatophoren moeten noodzakelijk kleine holten, 

 tusschenruimten in de weefsels voorhanden zijn , waarin die ver- 

 lengsels kunnen binnendringen. Het zal wel eene vergeefsche poging 

 zijn deze ruimten of gangen , die noodzakelijk zeei' nauw en samen- 

 gesteld zijn, bij Reptilien en Visschen te willen opsporen. Daaren- 

 tegen zijn de kleine holten , binnen welke zich de chromatophoren 

 van Loligo bevinden , duidelijk te zien. De omtrek dezer holte 

 bepaalt ook tot op zekere hoogte de gedaante van den chroma- 

 tophoor, die, tijdens het maximum der expansie, zich tot aan 

 de grenzen dier holte uitstrekt. Echter is deze begrenzing 

 geenszins de eenige oorzaak van de verschillende gedaante der 

 chromatophoren, gelijk daaruit blijkt, dat die gedaante, hoewel 

 minder ontwikkeld , gedurende al de phasen van contractie en 

 expansie herkenbaar en voor een en dezelfde chromatophoor stand- 

 vastig dezelfde is. Elk chromatophoren-lichaem heeft dus eene, 

 zij het ook veranderlijke, toch daaraan onder gelijke omstandig- 

 heden en in dezelfde zich telkens herhalende tijdperken eigene 

 bepaalde gedaante. 



Of de lensvormige holten zelve van gedaante veranderen, 

 in dien zin dat, wanneer de chromatophoor zich tot een bal 

 samentrekt, de binnenwand der holte daarbij naar binnen ge- 

 drukt wordt om zich weder te verheffen , wanneer de chroma- 

 tophoor zich in de oppervlakte uitbreidt, zoude ik noch durven 

 bevestigen, noch ontkennen. Men kan die holten alleen aan 

 levende of pas gestorven embryones aan den gebogen lichaams- 

 rand herkennen en hiertoe geene andere dan zwakke vergrootin- 

 gen aanwenden , waarbij men nog door meer dan eene laag heen 

 ziet. Soms meende ik wel is waar te zien , dat de mede zeer 

 regelmatige samentrekkingen des mantels, die haar zetel hebben 

 in de onmiddellijk tegen de chromatophoren-laag aan gelegen 



