226 



van zouten , zuren , alkaliën , giftig werkende zelfstandigheden) 

 op de bewegings verschijnselen van het protoplasma te bestudeeren , 

 gelijk Kühne ^), Engelmann -) en Rossbach ^) daarvan het voor- 

 beeld hebben gegeven. 



Zelfs na uit de eihulsels genomen en gebracht te zijn in 

 eene zeer geringe hoeveelheid zeewater, even genoeg om het 

 lichaampje daarmede te overdekken , bleven de bewegingen van 

 het hart, van den mantel en van de chromatophoren meer dan 

 een uur onveranderd voortbestaan , en ik twijfel er niet aan of 

 men zoude met eenige voorzorgen , zooals beletting der verdam- 

 ping, toevoering van verscli, luchthoudend zeewater, dien tijd 

 nog zeer aanmerkelijk kunnen verlengen. In een ruim aquarium 

 bleven de nog binnen de eihulsels bevatte embryones verschei- 

 den dagen in het leven. 



Mij zelven heeft de tijd en de gelegenheid ontbroken om 

 zulke onderzoekingen te doen, want de waarnemingen, waarvan 

 ik boven verslag heb gegeven, werden verricht gedurende de 

 laatste dagen van mijn verblijf te Scheveningen, toen ik nog 

 alleen een mikroskoop en een doos met scalpellen en naalden 

 bij mij had. Dit moge ook ter verontschuldiging strekken van 

 eenige andere leemten, die in dit onderzoek zijn overgebleven. 

 Of de gelegenheid tot voortzetting daarvan voor mij licht zal 

 wederkeeren , betwijfel ik. Het zij daarom aanbevolen aan an- 

 dere , jeugdiger krachten , waaraan het thans gelukkig onder 

 ons niet ontbreekt. 



') Uniersuckunffeu üher das Protoplasma und die Contractilitat , Leipzlg 1864. 



'^) Over trilbeweging , in Onderzoekingen, gedaan in het Physiologisch laborato- 

 rium der Vtrechtsche hoogeschool. Tweede reeks, I, 1867 — 1868, p. 139. II, 

 1868—1869, p. 1, 220, 285, 430. 



3) Die rhythmischen Bewegungserscheinungen der einfachsten Organismen und ihr 

 Ver halten gegen physikalische Agentien und Arzneimittel , iu Ar beiten aus dem Zoolo- 

 glsch-Zootomischen Institut in Würzburg, 1872, H. 1, p. 9. 



