29 



De zifke, slap liaiigentlf lihidci-on verkleuren. Zr krijgen geele 

 plekken tusschen de secundaire nerven, beginnende dicht bij de hoofd- 

 nerf. Langzamerhand verdrogen de geele plekken, en worden papier- 

 achtig dun. Deze zeer karakteristieke „lierplekken'' treden meestal 

 sleehtü aan de ééne zijde van liet l)lad op (zie plaat 14). De ziekte 

 in zijn begin is dus sterk gelokaliseerd, eerstens tot de ééne zijde 

 van de plant, en tweedens tot de ééne lielft van <le zieke liladeren. 



Wordt etMi ziek blad afgebroken, tlan zal men een donkere streep 

 vinden (zie plaat lö, tig. ,t), die gevolgd kan worden langs de vaat- 

 bnndelkring naar l)ene(l('n tot aan de wortels. Op een dw'ar.ssnede 

 van den stengel worden deze st reepen gezien als kleine donkere 

 punten in den vaatl)undelkring (zie plaat 15, tig. b). Is de ziekte al 

 verder geschreden, dan kunnen deze punten in hun midden een klein 

 gat vertoonen: dan is eene verslijmering van de omgevende cellen 

 al begonnen. Wordt een dwarssnede van zulk een stengel van een 

 slijmzieke plant gelegd in Nessler's reagens (het bekende reagens op 

 ammoniak en ammoniakachtige stotien) dan wordt de omgeving van 

 het slijmzieke punt bruin gekleurd, als gevolg van de dooi' de slijm- 

 ziektebakteriën gevormde stoffen. Deze bruinkleuring kan waar ge- 

 nomen worden een heel stuk hoogerop in de plant, dan de zwarte 

 punten gevonden kunnen worden. 



De donkere lijnen gaan door de stengels heen naar de wortels. 

 Hierbij is het opvallend, dat elke donkere streep naar één wortel 

 gaat, en wel slechts naar één wortel, die zit op dezelfde morpholo- 

 gische zijde van de tabaksplant als het zieke blad, waarvan de streep 

 uitgaat. Dit verloop van de strcepen kan bij vele planten w'egens 

 het in-elkaar-groeien van de wortels moeilijk te constateeren zijn. 



Bij planten, die al in verder gevorderden toestand van de slijm- 

 ziekte verkeeren, krijgt men een voor deze ziekte zeer kenteekend 

 beeld, wanneer men het houterige benedengedeelte van de stengel 

 doorsnijdt. Xa eeuige mimiten lucken dan klcini> slijin(]rn|ipels nit. 

 Ze /ijn vies-geel-achtig gekjeurd. Langzamerhand lireken zoo veel 

 druppels uit, dat ze zich vereenigen tot één groot slijmmassa. Dit 

 slijm bestaat uit louter l)akteriC'n, doch niet uitsluitend uit Bacillus 

 solanaceanim : bij zulk een ver gevorderden toestand van de ziekte 

 hebben heel v».'el andere bakteriënsoorteu uit de aarde gelegenheid 

 gehad, om door de zieke wortels heen, naar l)Oven te stijgen samen 

 met de eigenlijke slijnr/.iektel)akteriën. Wenscht nu'u deze alleen, zon- 

 der biJMiengsel van amlere l)akteriën, te l)estu(leeren, dan innet men 



