24 ONDERZOEKINGEN OVER SPHAEROPLEA ANNDLINA Ag. 



onderscheiden ontwikkelingstrappen van spermatozoïden g'elijktijdio- waar te nemen. 

 Langzamerliand wordt al iiet protoplasma der cel verbruikt bij deze vorming 

 der spermatozoïden en blijven deze in levendige beweging, totdat zij door de inmid- 

 dels in den celwand ontstane kleine openingen één voor één uitwippen en in 

 het omringende water rondzwermen, om weldra eene cel met oösporen op te zoe- 

 ken, deze door eene soortgelijke opening binnen te treden en de bevruchting te 

 bewerken. Ten laatste is het antheridiura geheel ledig en bevat niet anders dan 

 enkele, kleurlooze protoplasma-lichaampjes, gewoonlijk in de nabijheid der ge- 

 noemde openingen liggende. In andere antheridiön zag ik echter geen spoor van 

 inhoud meer. AVellicht zijn die enkele protoplasma-lichaampjes overblijfselen van 

 niet tot ontwikkeling gekomen spermatozoïden. 



De zoo even genoemde openingen in den cilinderwand der cellen, die tot anthe- 

 ridïen of oögoniën worden, zijn, gelijk Kny terecht opmerkt, van binnen naar 

 buiten spits toeloopende, en om die reden eigenlijk alleen van ter zijde goed te 

 zien. Aan den boven- of onderkant van den draad, die op de mikroskooptafel 

 ligt, kan men ze zeer moeilijk waarnemen. 



Om diezelfde reden heb ik ook de vorming daarvan niet kunnen nagaan en 

 het is mij niet bekend, dat dit aan een der andere waarnemers van Sphaeroplea 

 gelukt is ; maar ik heb geen bezwaar, om mij met de onderstelling van KsT 

 (11. p. 262) te vereenigen, dat zij ontstaan moeten zijn, ten tijde dat het pro- 

 toplasma nog tegen den celwand aanlag. 



Gelijk te verwachten was, heb ik de openingen het duidelijkst kunnen waar- 

 nemen in de antheridiën, w\aaruit de spermatozoïden verdwenen waren en in de 

 oögoniën met ontwikkelde oöspheeren of oösporen. In de ledige cellen waren zij ook 

 na overwintering nog duidelijk zichtbaar. De plaats dezer openingen., waarvan 

 een grooter of kleiner aantal (altijd meer dan ééne) in eene cel voorkomt, schijnt 

 niet aan een bepaalde regelmaat gebonden te zijn. Nu eens vond ik er twee 

 of drie vrij dicht bijeen, dan weder stonden zij op tamelijk groeten afstand van 

 elkander. 



Over den rorm der spermatozoïden heb ik niet veel nieuws mede te deelen. 

 Het zijn kleine peervormige lichaampjes, die aan het versmalde einde twee lange 

 cilïen dragen, welke men eerst na dooding duidelijk zien kan. Gedurende het 

 leven ontsnappen deze door hunne snelle beweging aan de waarneming. Vol- 

 gens Heineicher is het smalle einde nooit zoo lang en dun als Cohn dit af- 

 beeldt, en hoewel in de afmetingen in lengte- en breedterichting tusschen de 

 verschillende spermatozoïden eener zelfde cel nog al eenig verschil voorkomt, 

 zoo komen mijne waarnemingen toch meer met die van Heinriciier overeen. 

 Eene spoel vormige gedaante, aan beide einden toegespitst, waarvan Kny gewag 



