6 ONDERZOEKINGEN OVER SPHAEROPLEA ANNULINA Ag. 



"van protoplasma aan het wandbekleedsel aansluiten, ziet men dichtere, dan eens 

 dikker dan eens dunner wordende strengen van plasma, die zich schuin aan 

 het wandbekleedsel aanhechten. In deze vindt men een aantal kleine chloro- 

 phyllkorrels liggen, en bovendien in eiken ring één, twee of drie grootere chro- 

 matophoren, welke in de versche draden ook groen gekleurd zijn, maar in de 

 met chroomzuur (1 pCt.) verbleekte en gefixeerde draden blijken te bestaan uit 

 een binnenste kegelvormig lichaam, een pyrenoïd, omgeven van een amylum- 

 ring, schijnbaar meest als een samenhangend geheel, maar in gunstige gevallen 

 bij voldoende vergrooting, als een krans van korreltjes zich vertoonende, en 

 eindelijk om dezen amylumring een laag van protoplasma, waarin de kleurstof 

 was opgehoopt. Door behandeling der gefixeerde draden met jodglycerine ko- 

 men deze bijzonderheden goed uit; evenzoo ziet men de drie genoemde deelen 

 der chromatophoren bij gebruik van cochenille-aluin en van haematoxyline door 

 de dan optredende kleuring van pyrenoïd en buitensten plasmaring, terwijl de 

 amylumring ongekleurd blijft. 



De chromatophoren schijnen zich te kunnen vergrooten en door deeling te 

 vermenigvuldigen. Aanvankelijk vindt men er in het diaphragma slechts één, 

 later twee, soms drie kleinere, die dan eerst dicht bijeenliggen, maar later 

 zich verder van elkander verwijderen en grooter worden. De deeling zelve 

 heb ik echter niet waargenomen. Alleen heb ik een enkele maal in het pyre- 

 noïd eene verlenging met eene insnoering in het midden gezien, met eene an- 

 dere dan de gewone groepeering van meer of minder kleurstof opnemende deeltjes, 

 een verschijnsel, dat zich aansluit aan hetgeen Schmitz {Die Chromatophoren der 

 Algen, p. 91 sqq.) van de deeling der pyrenoïden van Thallophyten mededeelt. 



In de cellen komen bovendien een aantal kleine kernen voor, maar hiervan 

 zal ik de bijzonderheden onder vermelden. 



De inhoud der vegetatieve cellen wordt na eenige weken (wat vroeger of 

 later, afhankelijk van de mate van licht en temperatuur) aanzienlijk veranderd, 

 wanneer de friictificatie gaat beginnen. In den regel worden sommige lange 

 cellen van een Sphaeroplea-draad tot antheridiën, andere tot oögoniën; en het 

 aantal dezer antheridiën en oögoniën hangt van den meer of minder weligen 

 groei der plant af. Ouder ongunstige omstandigheden, zooals bij de kuituur 

 in niet groote glazen, kan het voorkomen, dat eene plant slechts één antheri- 

 dium en één oogouium bevat, ja zelfs ik heb somwijlen plantjes aangetroffen, 

 die slechts uit een paar cellen bestonden, en alleen één der beide geslachtsor- 

 ganen bezaten, zoodat ook hier, gelijk elders in het plantenrijk, verarming niet 

 alleen tot dwergformatiën kan leiden, maar ook dioecie kan doen ontstaan. 

 J)itzelfde heeft ook Heinricher opgemerkt 11. p. 441. 



