4 VEESLAG OVEli DE MAÏE, WAARIN 



De cijfers van deze tabel, die, zelfs bij aanduiding- van dezelfde zandsoort, voor 

 a waarden opleveren, afwisselende tusschen 23.58 en 0.04, bewijzen dat deze 

 proeven in het klein genomen geenerlei maat kunnen opleveren van de hoeveel- 

 heid water, die onder gegeven omstandigheden op den duur door zandlagen stroom- 

 de. Vooral de proeven van Harting, die voor dezelfde soort van zand, na gemid- 

 deld een vierde etmaal en na 28V3 etmaal, getallen leveren, waarvan het eerste 

 bijna honderd maal grooter is dan het tweede, toonen aan hoe weinig de onderstel- 

 ling van een standvastige doorstrooming met de werkelijkheid heeft overeengekomen. 



Alleen blijkt daaruit zeer in het oog loopend dat de hoeveelheid vermindert 

 na eenigen tijd van doorstrooming ; hetgeen aan samenpakking der korrels en 

 verstopping der tusschenruimte is toe te sciirijven. 



Deze uitkomst werd bevestigd door eenige proeven genomen in het natuur- 

 kundig laboratorium van de Polytechnische School. Het bleek dat zelfs in ta- 

 melijk wijde gasbuizen de hoeveelheid water, die bij dezelfde zandvulling onder 

 standvastigen druk doorstroomde, op den duur zoo groote vermindering onder- 

 ging, dat er niet aan te deuken viel ook maar eeue benaderde waarde van a 

 uit de proeven af te leiden. Zelfs het doorstroomende regenwater, afkomstig 

 van een op den zolder van het gebouw geplaatsten bak, was in staat door me- 

 degevoerde, op en in het zand afgezette vaste bestanddeelen de doordringbaar- 

 heid van het zand allengs aanmerkelijk te verminderen en ten laatste bijna ge- 

 heel te doen ophouden. 



Doch — afgezien van het feit dat dergelijke proeven slechts onzekere waar- 

 den opleveren van de hoeveelheid water, die onder bepaalde omstandigheden 

 door zand stroomt, — staat het vast dat de toestand van het zand in de bui- 

 zen in geeuen deele beantwoordt aan die van de zandlagen in de natuur. 



In de natuurlijke lagen zijn de zandkorrels meer of minder aan elkander ge- 

 kleefd, en hunne holten meer of minder gevuld door bestanddeelen, die zich 

 daarin hebben afgezet. 



Het meest bekend is in dit opzicht het ijzeroxyd, dat zich uit eene oplossing 

 van ferro carbonaat of ijzerhumaat na oxydatie tot hydratisch ijzeroxyde op en 

 tusschen de korrels heeft afgezet. Als deze werking in sterke mate heeft plaats 

 gehad, kan eene zandlaag waterdicht worden, zoo als de bekende oerbanken 

 leeren. Nog onlangs werd in een deel van het droog gelegde N aardermeer 

 zulk een dichte oer-zandlaag (diluviaal) waargenomen. Doch niet alleen ijzer- 

 oxyde ook humusachtige stoffen, koolzure kalk, kieselzuur en silicaten kunnen 

 tusschen de korrels afgezet worden, en verminderen dan belangrijk het water- 

 doorlatend vermogen. 



Een met fijne slibdeeltjes bezwangerd water kan eene zandlaag, waarin het 



