WATER DOOR ZANDMASSA'S STKOOMT. 5 



doordringt, allengs dichter maken. Zelfs het waterkeerend vermogen van klei 

 kan belangrijk verschillen, naarmate de pliysische toestand der kleideeltjes ge- 

 wijzigd wordt. Eene zoutoplossing van eene zekere sterkte doet de kleideeltjes 

 tot vlokken stollen, en door zulke klei kan de zoutoplossing gefiltreerd worden. 

 Wordt de zoutoplossing door water verdrongen, dan verslibt de klei weder al- 

 lengs, en het water blijft op de klei staan. 



Aan het verschillend bedrag van die afzettingen en chemische werkingen is het 

 ongetwijfeld voor een deel toe te schrijven, dat de zandlagen in het Nederlandsch 

 diluvium en alluvium in water doorlatend vermogen onderling verschillen. Het 

 zoogenaamde loopzand bestaat uit losse, witte of althans weinig gekleurde kor- 

 reltjes. In het bruine zand bezitten de korrels veel meer samenhang ; dit laat 

 het water minder gemakkelijk door. 



Grof zand en grint zijn gemakkelijk doorlatend. Het fijne grijze sterk samen- 

 geperste zeezand is over het algemeen minder doorlatend. De Heer Havelaar, 

 die in 1875 een groot aantal boringen in de zuidelijke kom der Zuiderzee heeft 

 verricht, meldt van zeezandlagen tusschen ürk en Eukliuizen, dat dit zand 

 fijn en samengeperst is. Uit de waarnemingen in Zeeland meende de Heer 

 Stieltjes te mogen besluiten, dat het fijne grijsachtige zeezand weinig door- 

 latend was voor water. 



Daar tegenover staat dat in drooggemalen polders, wier bodem uit diluviaal 

 zand of veen boven diluviaal zand bestaat soms groot waterbezwaar ondervonden 

 is, zooals in den Maarsseveen-, Tienhovenschen of Bethunepolder en in de Ronde 

 veencn van Mijdrecht. 



Het feit dat gedurende de eerste jaren na de droogmaling de waterstand 

 in de omringende polders verlaagd werd, en even zoo de groote hoeveelheden 

 water, die moesten opgemalen worden om de polders droog te houden, bewijzen 

 hoe het water door den bodem van meer of min aanzienlijken afstand buiten 

 de bedijking werd aangevoerd. Het blijft echter de vraag hoeveel van dat 

 water door of onmiddelijk onder de dijken, hoeveel door de zandlaag onder het 

 veen zijnen weg nam en of ook water uit nog verder dan in de omliggende 

 polders gelegen diluvium afkomstig was. 



Dat de zandlaag onder het overgebleven veen niet overal in den Bethune- 

 polder water aanvoerde bleek uit de volgende waarneming van 1878. In eene 

 tijdelijk afgedamde sloot, welke, door het veen henen, tot in de bruine zandlaag 

 was geschoten, stond het water geruimen tijd lager dan in de uabijzijnde molen- 

 tocht. Op andere plaatsen kon men hier en daar duidelijk het w.iter uit witte 

 zandplekken zien opwellen. 



In de HoUandsche droogmakerijen, waar het veen op eene kleilaag ligt, is 



