22 AANTEEKENINGEN BETREFFENDE DE MATE, WAARIN 



Bij den bouw der brug over de "Waal bij Bommel werden door den ingenieur 

 Dr. E. F. VAN Dissel proeven genomen, ten einde het bedrag der inklinking 

 van zand te leeren kennen. 



Daaruit kan ook iets van de tusschenruimte worden afgeleid. 



Den 20sten Januari 1866 werd een bak, lang 1.58 M., breed 0.75 M. en 

 hoog 0.60 M., inhoudende derhalve 0.711 M^. gelijk gevuld met goed vochtig 

 zand, uit het terrein genomen, niet vastgestampt. 



Hierop water gegoten wordende stond de bak blank na toevoeging van 210 liter. 



Onmiddellijk na het opgieten was de zakking 0.08 M., en dus de inklinking 

 0.0948 M3. of ruim Vs in hoogte. 



Uit de opgaaf blijkt niet of het water in den bak deelde in de beweging en 

 beneden den bovenkant van den bak daalde of op de aanvankelijke lioogte bleef 

 staan. In het eerste geval zou de totale hoeveelheid de verkleinde tusschen- 

 ruimten hebben gevuld en zou de verhouding tusschen het massieve in de tus- 

 schenruimten percentsgewijze uitgedrukt zijn geweest als 75 tot 25 pCt. In 

 het andere geval is die verhouding als 84 pCt. tot 16 pCt. 



Zonder verdere bewerking bleef de inklinking doorgaan en bereikte zij eene 

 hoogte van 0.10 M. ; zijnde juist Ve "^an de hoogte of 0.1185 M^. 



Daalde, wat niet waarschijnlijk is, het water mede dan zou de verhouding 

 van zand tot de tusschenruimte zijn geweest 74 pCt. tot 26 pCt. Bleef het 

 water de oorspronkelijke hoogte, bovenkant van den bak, behouden dan was 

 de verhouding als van 86 tot 14 pCt. 



Hetzelfde zand klonk na drooging opnieuw in, zoodat 10 liter in volumen 

 afnamen tot 9.6 liter en in gewicht verminderden van 18.4 KG. tot 15 KGr. 



De 3.4 KG. aannemende als zoovele liter water, die uit de tusschenruimten 

 verdampten, is de verhouding tusschen het volumen zand en de tusschenruimte 

 als 75 tot 25 pCt. 



Den 24sten Januari 1866 wogen 5 liter zand uit het terrein genomen 7.5 KG. 

 Na drooging klonk de massa in tot 4.5 liter wegende 7.3 KG. De verloren 

 gewichtshoeveelheid aannemende als 0.2 liter water, die in de tusschenruimte 

 begrepen was, zou de verhouding van zand tot tusschenruimte bedragen 96 pCt. 

 tot 4 pCt. Vermoedelijk was dus de ruimte tusschen de zandkorrels niet ge- 

 heel gevuld en het zand uit het terrein vrij droog. 



Zand uit het water genomen, gaf een gewicht van 9.2 KG. voor 5 liters ; 

 woog na drooging 7.5 KG., en was toen tot 4.8 liter ingeklonken. De hieruit 

 berekende verhouding is als van 75 tot 25 pCt. 



Bij beide proeven was het zand gewoon grof rivierzand. 



