WATEE DOOR ZANDMASSA'S STROOMT. 23 



Uit de proeven te Bommel mag worden afgeleid een minimum van tusschen- 

 ruimte ten bedrage van 14 pCt., omdat allicht eenige daling inden bak zal zijn 

 ondervonden door het water, en een maximum van 25 pCt. omdat, bij laatstge- 

 noemde proef, het zand bij de eerste meting waarschijnlijk niet volledig in 

 elkander gezet zal zijn. 



Voorts blijkt ook uit die proeven dat bevochtiging de zandkorrels gemakkelijker 

 langs elkander doet glijden en dichter te zamen pakken ; waaruit zich het ver- 

 minderen van de doorsypeling na eenigen tijd, bij sommige proefnemingen 

 waargenomen, laat verklaren. 



In de verhandeling van D^. F. Seelheim getiteld : Les lois de la perméabilité 

 du sol, voorkomend in de Archires Neerlandaises T. XIV komen twee bepalingen 

 voor van de grootte der tusschenruimte bij zand. 



De buis, die daartoe met zand en met water, afzonderlijk en vermengd, werd 

 gevuld en gewogen, had eene middellijn van 0.011 M. 



Bij zand, bestaande uit korrels van ongeveer gelijke grootte, was in proef IX 

 de verhouding der volumina 39.23 tot 22.72 of percentswijze als 63 pCt. tot 37 pCt. 



Op gelijke wijze kan men uit de cijfers, die bij proef X met zand, waarvan 

 de korrels ongelijke grootte hebben, zijn medegedeeld, de verhouding der volu- 

 mina vinden, bedragende 44.03 en 17.93 of percentswijze 71 pCt. en 29 pCt. 



Bij de proeven van H. Dakct en Ch. Ritter, den 29 en 30 Oct. en 2 Nov. 

 1855 te Dijon genomen, waarop wij later zullen terugkomen, beschreven in het 

 werk getiteld : Les Fontaines puhliques de la ville de Dyon par Henrt Darct, 

 Inspecteur Général des ponts et chaussées, werd grof zand van verschillende 

 korrelgrootte en vermengd met stukjes grint, schelpgruis enz. gebezigd. Op 

 bl. 590, waar de mededeeling der proeven voorkomt, geeft hij op voor het bedrag 

 der ruimte 38 pCt. ; die der vaste deelen is dus 62 pCt. geweest. 



Tegenover het grove zand, bij de zooeven genoemde proeven gebezigd, stelt de 

 Inspecteur Generaal J. Dupuit in zijn werk: Etudes théoriques et pratiques sur 

 Ie mouvement des eaux dans les canaux découverts et a travers les terrains perméables, 

 1863, uitkomsten met fijner zand, waarvan hij de ruimte op 30 pCt. en dus den 

 inhoud der zandkorrels op 70 pCt. aanneemt. 



In het in 1861 te Berlijn uitgekomen deel XI van het Zeitschrift für Bau' 

 tvesen door O. Erbkam komt eene belangrijke verhandeling voor van Hübbe, 

 von der Beschaffenheit und dem Verhalten des Sandes. 



