12 ONDERZOEKINGENT OVER DE DIFFUSIE VAN EENIGE 



had aangenomen. Dan liet ik langzaam de oplossing onder liet water stroomen 

 tot ze de onderste deelstreep van de pipet had bereikt. Wanneer de diffusie 

 werd gestaakt, werd de pipet weder met dezelfde oplossing gevuld en deze door 

 openen van de kraan langzaam zoolang onder de oplossing gebracht tot deze 

 het uiteinde van het zijbuisje had bereikt. Dau werd de kraan gesloten ; om nu 

 telkens 6én vierde van liet gebruikte vloeistofvolumen te laten afvloeien werd 

 de pipet weder tot de bovenste streep gevuld en door openen van de ki'aan zoo 

 lang vloeistof uit het fleschje verwijderd tot de vloeistof in de pipet weder de 

 onderste deelstreep van deze had bereikt. 



In den regel bepaalde ik de hoeveelheid opgeloste stof in de aldus afgeschei- 

 den 1^'e^ 2^6 en 3^^ laag; soms ook bepaalde ik op dezelfde -wijze die van de 

 4^' laag, in den regel echter berekende ik die uit het verschil van de gebruikte 

 hoeveelheid opgeloste stof en van de som van de in de eerste drie lagen ge- 

 vonden hoeveelheden. 



De oplossing, welke in de steel van de pipet onder de kraan in mijn toe- 

 stel overblijft, moet op den duur ook voor een deel aan de diffusie deel nemen. 

 "Wanneer toch de diffusie lang duurt en daardoor de hoeveelheid opgeloste stof 

 in de onderste laag aanmerkelijk vermindert, dan moet zich een deel van de 

 in de steel voorhanden oplossing voegen bij de diffundeerende oplossing; om aan 

 dit bezwaar te gemoet te komen heb ik de lengte van de steel van de pipet 

 beneden de kraan zoo kort mogelijk en de opening dier steel zeer klein geno- 

 men. Bij een mijner toestellen was de lengte van de steel van de pipet bene- 

 den de kraan 11 cM, de doorsnede dier buis slecht 0.5 mM^; zoodat de inhoud 

 van de steel van de pipet beneden de kraan slechts 0.055 CC bedroeg. De fout, 

 welke door het voorhanden zijn van zoutoplossing in de steel van de pipet ge- 

 durende de proef vei'oorzaakt wordt, kan dus op de vertrouwbaarheid van de 

 uitkomst geen invloed uitoefenen. 



Bij mijne proeven staat boven de diffundeerende oplossing een volumen water, 

 dat sleclits driemaal grooter is dan dat der oplossing, en daar ik telkens de 

 hoeveelheid opgeloste stof bepaal die in één vierde van het geheele vloeistof- 

 volumen is bevat, moet dus : 



laag I bevatten de som van de hoeveelheden opgeloste stof voorhanden in de 

 lagen 1, 2, 15, 16, 17 en 18, laag II die van de lagen 3, 4, 13, 14, 19 en 

 20, laag III die van de lagen 5, 6, 11, 12, 21, 22, 27 en 28 en laag IV 

 die van de lagen 7, 8, 9, 10, 23, 24, 25 en 26 van Stefan's tabellen. 



Op deze wijze is de hierachter geplaatste tabel berekend. Voor de berekening 

 van den diffusiecoëfficient is verder noodig eeue nauwkeurige bepaling van de 

 hoogte van elke laag in het fleschje. Met behulp van eenen kathetomcter werd 



