VEEDEELING DEE WAEMTE OVER DE AAEDE 



DOOR 



C H. D. B U Y S BALLOT. 



De temperatuur, welke op eeu gegeveu dag of gemiddeld in eene maand op 

 eene plaats heerscht, hangt af van de warmte welke er aanwezig is, van het 

 bedrag dat zij van buiten te dier tijde ontvangt en naar buiten afgeeft. Onder 

 dit woord „buiten" kan men dan afzonderlijk verstaan wat de grensoppervlakte 

 van den dampkring naar de eene of andere zijde overschrijdt en wat eenvoudig 

 buiten de plaats van waarneming gelegen is. Reeds is het hoogst moeielijk in 

 de eerste beteekenis van het woord het vraagstuk op te lossen, omdat de waar- 

 neming niet toelaat de constanten nauwkeurig genoeg te bepalen ; maar geheel 

 ontoereikend is nog de theorie om aan te geven, hoeveel door lucht en water 

 aan- en afgevoerd wordt, hoeveel warmte de i'egen geeft, de uitdamping weg- 

 neemt. 



Dan eerst zal de meteorologie den naam van wetenschap verdienen, als de 

 kennis der feiten in een logisch verband zal zijn gebracht. 



Moet iedere wetenschap verschillende graden van ontwikkeling doorloopen, 

 nadat zij het mythologisch en theologisch tijdperk achter zich heeft gelaten, 

 zoo moet zij bouwsteenen, waarnemingen, verzamelen en kan zij de theorie, 

 den bouwmeester, niet missen. Deze moet haar aanwijzen welke waarnemingen 

 voornamelijk telkens verlangd worden en, waar de meteorologie niet zooals 

 andere wetenschappen proeven kan doen om de aanvankelijk ontworpen hypo- 

 thesen te toetsen, daar moet zij de statistische methode toepassen, welke minder 

 direct en bepaald is, maar toch nauw zich aan het proefnemen aansluit, daar 

 men door haar geleid wel niet onder omstandigheden, die zekere invloeden 

 buiten sluiten, de werking der overige kan bepalen, maar toch de vroeger 

 gedane waarnemingen zoo kan rangschikken, dat althans een der oorzaken in 



E 1 



NATUURK. VEKII. DER KONINKL AKAmaiIE. IlKEl. XXVI 



