VERDEELING DEll WARMTE OVER DE AARDE. 7 



gen nog geldend oii, Indien men in aanmerking neemt dat de invloed van de 

 zeestroomingen daarin zwakker is voorgesteld *, ten opzichte van dien der 

 winden, en de temperatuur van liet water aan den bodem hooger dan de reizen 

 van de Novara, Challenger, Talisman later geleerd hebben, toch zijn de trekken 

 slechts in het algemeen voorgesteld en ontbreekt ons de kennis nog geheel : 

 hoeveel dan wel van de plaats a naar de plaats b wordt gevoerd en hoeveel 

 daarvoor in de plaats treedt. De snelheid van de luchtstroomen beneden en 

 hunne temperatuur, die van het water aan de oppervlakte, geven geen recht 

 om quantitatief te doen besluiten tot de hoeveelheden in hoogere en lagere 

 eenigszins verder van de oppervlakte verwijderde lagen over ons hoofd of 

 beneden ons verplaatst. 



Zoo moeten wij dan, vooralsnog, de statistische mfthode aanwenden en 

 vragen hoe hoog dan wel in verschillende tijden van het jaar en op verschil- 

 lende plaatsen de temperatuur werkelijk waargenomen is en hoeveel zij van de 

 theoretische verschilt. 



Over de oppervlakte van eene aarde geheel vast, zonder dampkring of met 

 een dampkring van een doorschijnende vaste stof, zou de temperatuur alleen 

 van de breedte afhankelijk moeten zijn. Ook al ware de dampkring bewegelijk 

 zouden alleen de oneffenheden op de aarde, de bergruggen, eene geringe storing 

 teweeg brengen. Ware de zee onbewegelijk, dan zouden de isothermen gebro- 

 ken cirkels zijn, aan de grenzen van zee en land plotseling eene verschuiving 

 vertoonende ; maar nu de zee vloeibaar water is en de dampkring luchtvormig, 

 dus ook uiterst bewegelijk, en hij water in den vorm van damp uit de zee 

 opneemt en wegens de omwenteling der aarde oostwaarts weder neer doet 

 vallen, nu is het te verwachten, en de statistiek leert het, dat de isothermen 

 (VON HuMBOLDT ontwierp ze ons juist naar aanleiding van statistische gegevens) 

 onregelmatig golvende lijnen zullen zijn, die alleen in de nabijheid van den 

 aequator en in de zeer zuidelijke breedten, waar geen vaste grond met de 

 wateroppervlakte afwisselt, meer evenwijdig aan de parallelcirkels zullen loopen. 



Omtrent het begin der vorige eeuw deden reeds Pilgkam in Oostenrijk, 

 Mtjssciienbroek in Utrecht, later in Leiden, Bouvard in Parijs, Brandes in 

 Duitschland en zoovele anderen meteorologische waarnemingen, maar meer nog 

 met het oog op de verschijnselen aan de plaats zelve. In het einde daarvan 

 vereenigde Mahlmann ze, von Humboldt gaf isothermen voor het jaar, terwijl 

 reeds isothermen en isochimenen onderscheiden werden. Dove die op vele 



* James Ceoll heeft in zijn werk Ou climate and time en in verhandelingen in het Philosophical 

 Magazine de hoeveelheden juister trachten te schatten, die door den golfstroom vervoerd worden. 



