2 OVER DE LINEAIEE SPECTKA DEK ELEMENTEN. 



heidsverdeeling en in het tlieorema van Boltzmann, volgens hetwelk het arbeids- 

 vermogen van een atoom of van een molecule gelijkelijk verdeeld moet zijn over 

 do verschillende graden van vrijheid. 



Als toch het theorema van Maxwell juist was en bij iedere temperatuur 

 alle mogelijke snelheden voorkwamen, dan zouden bij een mengsel van twee 

 o-assen steeds de omstandigheden aanwezig zijn, waaronder een scheikundige 

 verbinding intreedt; dan zou het niet noodig wezen een mengsel van waterstof' 

 en zuurstof tot een vrij hooge temperatuur te verhitten, wil men dat de schei- 

 kundige werking begint. Want een temperatuursverhooging zou geen grootere 

 snelheden brengen, doch slechts een wijziging in het aantal moleculen met be- 

 paalde snelheid. En nu zijn er tal van gevallen bekend, waarin de scheikun- 

 dige werking gebonden is aan vrij nauwe grenzen van tempei'atuur. 



Wel kan men onderstellen, dat bijv. in een mengsel van waterstof en zuur- 

 stof reeds bij lage temperaturen een weinig waterdamp gevormd wordt, maar 

 tot heden heeft men dit niet kunnen bewijzen. Alleen heeft H. B. DixON vol- 

 gens het verslag van Nature 32, p. 535 (in het officieele verslag heb ik hier- 

 omtrent niets kunnen vinden) bij die gelegenheid in sectie A medegedeeld, dat 

 hij door een reeks van waarnemingen op oen mengsel van waterstof en zuurstof 

 met tusschenruimten van 1000 uren had gevonden, dat er bij temperaturen 

 beneden het dissociatie-punt sporen van verbinding waren aan te wijzen. Hoe 

 hoog deze temperaturen geweest zijn, wordt niet vermeld. En moge het DixoN 

 al gelukt zijn met bijzondere hulpmiddelen de aanwezigheid van waterdamp te 

 ontdekken bij waarschijnlijk reeds hooge temperaturen, hiertegenover staat het 

 feit, ook door Crum Brown aangehaald, dat men een mengsel van waterstof 

 en zuurstof geruinien tijd kan houden op een temperatuur, welke weinig beneden 

 de verbindingstemperatuur gelegen is, zonder dat er, althans gemakkelijk waar- 

 neembare, verbinding intreedt. 



Wanneer het theorema van Boltzmann waar is, vindt men uit de soortelijke 

 warmte bij constante spanning en die bij constant volume een aantal graden 

 van vrijheid voor de molecule, dat onaannemelijk is. 



De meeste sprekers in sectie A van de British Association ontkenden een- 

 voudig de juistheid van het theorema van Boltzmann, zonder scherp aan te 

 wijzen, waar de fout in Boltzmann's redeneering schuilde, of welke praemisse 

 verworpen moest worden. 



Daarentegen toonde H. A. Lorentz * aan, dat Boltzmann in zijn beschou- 



* H. A. LoEENTZ, Utber das Gleichgewicht der Ubmdiijvn Kraft unter Gasmohkülen. Wien. Sitz. 

 95, i>. 115 (1887). 



