4 OVER DE LINEAIRE SPECTRA DER ELEMENTEN. 



torisch arbeidsvermogen vóór de botsing ; bovendien kan natuurlijk dio veran- 

 dering nog samenhangen met de betrekkelijke ligging der moleculen op het 

 oogenblik van botsing. 



Stelt men zich nu een gasvormig lichaam voor, geplaatst in een omgeving 

 van constante temperatuur ; neemt men tevens aan, dat de verschillende mole- 

 culen oorspronkelijk verschillende bedragen aan vibratorisch arbeidsvermogen 

 bezitten ; dan zal, nog voordat eenige botsing heeft plaats gehad, door tusschen- 

 komst van den ether een nivelleering van dit vibratorisch arbeidsvermogen 

 intreden. Deze nivelleering zal eerst ophouden, wanneer alle moleculen een 

 even groot bedrag aan vibratorisch arbeidsvermogen bezitten. 



Laat ons voor een oogenblik aannemen, dat dit laatste stadium is bereikt. 

 Hebben nu de verschillende moleculen verschillende bedragen aan translatorisch 

 en rotatorisch arbeidsvermogen, dan zal tengevolge van botsing tusschen de 

 eene groep van moleculen het vibratorisch arbeidsvermogen dier moleculen toe- 

 nemen, en bij een andere groep zal de botsing een vermindering van het vibra- 

 torisch arbeidsvermogen ten gevolge hebben. Maar dadelijk oegint de ether weer 

 zijn nivelleerende tusschenkomst. 



Nu zal, naar het mij voorkomt, zelfs in een omgeving van constante tempe- 

 ratuur het vibratorisch arbeidsvermogen van elke molecule niet even groot zijn ; 

 de nivelleering kost tijd ; maar bij een bepaalde temperatuur zal het vibratorisch 

 arbeidsvermogen toch binnen zekere, misschien nauwe, grenzen gelegen zijn. En 

 dit zal terugwerken op het translatorisch en rotatorisch arbeidsvermogen der 

 moleculen ; ook dit zal nu voor elke molecule binnen zekere grenzen worden 

 gehouden. 



3. Door de beschouwing, in de vorige paragraaf uiteengezet, kan men, dunkt 

 mij, de aanvaarding van het theorema van Boltzmann ontgaan. Is zij juist, 

 dan kan ook het theorema van Maxwell omtrent de snelheidsverdeeling niet 

 geldig wezen. Maar het is niet terstond uit te maken, wat er voor in de plaats 

 moet komen. 



Hoe gewenscht het zou zijn, in de kinetische gastheorie rekening te houden 

 met het vibratorisch arbeidsvermogen der moleculen, men zal hiermede waar- 

 schijnlijk moeten wachten totdat onze kennis omtrent de vibratorische bewe- 

 ging der moleculen aanzienlijk is uitgebreid. Tot deze uitbreiding schijnt mij 

 de bestudeering der spectraal-verschijuseleu de aangewezen weg. 



Deze bestudeering te vergemakkelijken, en zoo mogelijk een nieuwen stoot 

 er aan te geven, is het doel van deze verhandeling. 



Onder de spectraal-verschijnselen zijn zeker de lineaire spectra der elementen 

 >le minst samengestelde ; daarom heb ik mij het eerst tot deze gewend. 



o 



