OVER DE LINEAIEE SPECTRA DER ELEMENTEN. 33 



23. E. "WiEDEMANN * is geneigd zich aan te sluiten aan de door Moser f 

 medegedeelde onderstelling van Helmholtz, dat de lineaire sjDSctra veroorzaakt 

 worden door de atomen van de moderne chemie, en dat de band-spectra in het 

 leven geroepen worden door atoom-complexen. 



Wanneer nu een gasmassa van geringe dichtheid een hooge temperatuur heeft, 

 mogen wij volgens Wiedemann aannemen, dat zij uit atomen bestaat. Bij botsing 

 zullen oscillatorische bewegingen optreden, daar volgens de proeveu van Kundt 

 en Wabbuko over do soortelijke warmte van kwikdamp en volgens de theoretische 

 ontwikkelingen van Maxwell, Watson en Boltzmann, in óén-atomige mole- 

 culen het arbeidsvermogen der rotatie-beweging nul is. De bij hooge temperatuur 

 voor den dag komende spectra bestaan uit enkele lijnen, waarvan men dus den 

 oorsprong te zoeken heeft in de oscillatorische beweging der atomen. 



Wiedemann spreekt niet duidelijk uit, waarin volgens zijn voorstelling de 

 oscillatorische beweging bestaat. Hij onderstelt, dat elk atoom omgeven is door 

 een etherhulsel. Ik vermoed, dat hij onder oscillatorische beweging verstaat 

 een oscillatorische verplaatsing van het atoom-middelpunt (een atoom voor een 

 oogenblik bolvormig onderstellende) ten opzichte van het middelpunt der ether- 

 sfeer. 



Evenals Stoney, neemt Wiedemann aan, dat het tijdsverloop tusschen twee 

 botsingen groot is in vergelijking met den duur van een botsing. Telkens bij 

 botsing wordt de oscillatorische beweging gestoord en hieruit wil Wiedemann 

 het bekende verschijnsel verklaren, dat de interferentie-strepen bij groote weg- 

 verschillen slechts waarneembaar zijn, indien het wegverschil niet boven een 

 zeker bedrag stijgt. Zoo zijn met natrium-licht de interferentie-strepen niet meer 

 te zien, wanneer het wegverschil grooter is dan 50000 golflengten. Dit vindt 

 nu zijn oorsprong hierin, dat het nieorendeel der natrium-atomen tusschen twee 

 opeenvolgende botsingen ongeveer 50000 trillingen volbrengen ; en hij toont aan, 

 dat deze voorstelling tot een grootte voor den gemiddelden vrijen weg der na- 

 trium-atomen voert, die van dezelfde orde is als de ongeveer bekende gemiddelde 

 vrije weg der waterstof-moleculen bij 0° §. 



* E. "Wiedemann, Untersuchungen über die Natur der Spectra, Wied. Aan. 5 p. 500 (1878). 



f Moser, Die Spectren der chemischen Verbindungen, Pogg, Anii. 1(50 p. 182 (1877)^ 



§ Wiedemann knoopt hieraan een beschouwing vast, waarvan ik niet geloof, dat zij juis*", is. Hij 



zegt: «Die Messung der hohen Interferenzen muss uns auch ein Mittel liefern, die Amplitude der 



Aetherscbwingungen und damit die Dichte des Aethers zu bestimmen. Es sei die Slrecke, auf der 



ein Theilchen keine Störung eifiihrt, etwa x Millimeter, die Zahl der aiif dieser Strecke ausgeführten 



F5 



NATDTJRK. VERH. DER KONINKL. AKADEMIE. DEEL XXVI. 



