OVEK DE LINEAIRE SPECTRA DER ELEMENTEN. 35 



omgeving van constante temperatuur, toch onze theoretische uitkomsten te kunnen 

 toetsen aan het experiment, maakt men gewoonlijk een onderstelling, namelijk 

 deze, dat de uitstraling van een lichaam alleen een functie is van de temperatuur 

 (en van de golflengte, zou ik hieraan willen toevoegen). Nu is het, meent 

 SCHUSTER, de vraag of dit werkelijk het geval is. De uitstraling, zooals wij ze 

 waarnemen, is steeds een uitstraling van een lichaam van hoogere temperatuur 

 in een omgeving van lagere temperatuur; deze gaat dus gepaard met dissipatie 

 van arbeidsvermogen. Indien wij nu waarnemen, dat bijv. het gele licht, van 

 een natrium-vlam ontvangen, veel intensiever is dan het groene licht, dat zij ons 

 doet toekomen, mag men dan aannemen dat dit verschil in intensiteit, bij dissipatie 

 zoo onmiskenbaar, ook zou bestaan in een omgeving van constante temperatuur . 



SCHüSTER stelt zich eens voor, dat de natrium-raoleculen slechts vatbaar zijn 

 voor trilling in twee verschillende perioden, de eene overeenkomende met het 

 gele, de andere met het groene licht. Door botsing wordt het translatorisch 

 arbeidsvermogen omgezet in vibratorisch arbeidsvermogen of omgekeerd. Wij kun- 

 nen ons voorstellen, dat het translatorisch arbeidsvermogen gemakkelijker omgezet 

 wordt in de gele trilling dan in de groene. Wanneer nu de gloeiende gasmassa 

 uitstraalt in een omgeving van lagere temperatuur, zullen de groene trillingen 

 sterker in intensiteit afnemen dan de gele, omdat het arbeidsvermogen der gele 

 trilling door de botsingen telkens beter wordt aangevuld. Maar laat de gloeiende 

 gasmassa in een omgeving geplaatst zijn, die dezelfde temperatuur heeft, dan 

 zou het niet onmogelijk wezen dat, zooals de berekeningen van Maxwell en 

 BoLTZMANN het verlangen, het arbeidsvermogen van de groene trilling even groot 

 is als dat van de gele trilling. 



Dit, meent Schuster, is de eenige voorstelling, welke in overeenstemming is 

 met „dynamical principles". Daardoor wordt de moeielijkheid overwonnen, die 

 zich voordoet, omdat Boltzmann's uitkomsten zouden eischen, dat de intensiteit 

 van alle spectraallijnen even groot is, wat toch feitelijk niet het geval is. In- 

 tusschen erkent Schuster, dat hiermede een andere moeielijkheid niet wegge- 

 nomen is; uit de bepaling van de soortelijke warmten bij constante spanning 

 en constant volume vindt men voor het aantal graden van vrijlieid eener 

 molecule een getal zoo klein, dat het niet in overeenstemming te brengen is 

 met spectroscopische onderzoekingen ; deze noodzaken aan te nemen, dat het aantal 

 graden van vrijheid voor een molecule oneindig is. 



Wanneer Schuster werkelijk meent, dat liet aantal graden van vrijheid voor 

 een molecule oneindig is, keert de moeielijkheid terug, die hij meent opgelost 

 te hebben. Wij kunnen toch niet onderstellen, dat het arbeidsvermogen zich 

 gelijkelijk over alle graden van vrijheid verdeelt, indien dit aantal oneindig is. 



