40 OVER DE LINEAIRE SPECTRA DER ELEMENTEN. 



de lijnen van hetzelfde spectrum harmonische verhoudingen bestaan. Door ver- 

 schillende schrijvers werd zij aanvaard en met talrijke voorbeelden gesteund. 

 Maar er was een onderzoek noodig als dat van Schuster, om haar voor goed 

 onhoudbaar te maken. Alleen voor het ijzer-spectrum moest hij 20000 quotiënten 

 berekenen. 



27, Men kan moeilijk beweren, dat de hypothese, volgens welke er tusschen 

 de lijnen van hetzelfde spectrum harmonische verhoudingen bestaan, rationeel 

 is. De vibratorische beweging van een atoom of van een molecule analoog zich 

 voor te stellen met die van een snaar of van de luchtkolom binnen een open 

 orgelpijp, ligt niet voor de hand. 



Na het onderzoek van Schuster zou men er toe kunnen overgaan te onder- 

 stellen, dat de vibratorische beweging van een atoom of van een molecule ana- 

 loog is met die bijv. van een trillende plaat of met die van eeuig ander stelsel, 

 waarvan men de theorie tot zekere hoogte ontwikkeld heeft. 



Doch het komt mij voor, dat men moet uitgaan van een meer of minder plau- 

 sibele hypothese omtrent het wezen van een atoom of van een molecule. Het 

 is waar, dat ook dan talrijke vergeefsche pogingen in het verschiet liggen, maar 

 ten slotte biedt zij toch de meeste kans, dat men eindelijk zal slagen. 



Er zijn natuuronderzoekers, die meenen dat een atoom in den zin der nieuwe 

 chemie, nog bestaat uit een groot aantal kleinere deelen ; dat zulk een atoom dus 

 een zeer samengesteld stelsel is. Indien men zich op dit standpunt plaatst, geloof 

 ik niet dat men een hypothese kan formuleeren, die in staat stelt bij onze tegen- 

 woordige kennis een wiskundige theorie van de vibratorische beweging van een 

 atoom te ontwikkelen, tenzij men een atoom wil beschouwen als een elastischeu bol. 



Maar andere oordeelen, dat verschillende verschijnselen zoozeer op de indivi- 

 dualiteit van de atomen wijzen, dat men moeilijk ze kan beschouwen als stel- 

 sels van talrijke kleinere deelen. Het beste kan ik mij met deze zienswijze 

 vereenigeu. 



Ik wensch nu eenige hypothesen te bespreken, die in aanmerking gebracht 

 kunnen worden. 



28. W. Weber * heeft in een zijner verhandelingen over zijn bekende uit- 

 drukking voor de werking tusschen twee electrische deeltjes, ook een theorie 

 gegeven omtrent de beweging van twee electrische deeltjes, die uitsluitend aan 

 hun onderlinge werking ziju overgelaten. 



* W. Webeb, Das Priiicij) voii tU r Erliiiltiuig- iI(m- Eneruie, Ahli. thr Kon. Sarlis. Oesellsc/i. d. Wiss. 

 Biid X (1871). Deze verhandeling; is ook afgedrukt in h<;t work van Zöli.ner, Priucipien einer dek- 

 irodynamisclitn Theorie der .Vaterie, Bnd. T p. 17^1. 



