46 OVEK DE LINE/VIKE SPECTKA DEK ELEMENTEN. 



de bekende voorstelling van Lesage, een voorstelling, waartegen gewichtige 

 bedenkingen aangevoerd kunnen worden, en die bovendien in zich sluit dat 

 behalve den etlier, in liet geheele heelal nog een tweede stof voorkomt, welke 

 alle gewone lichamen doordringt en waarvan de deeltjes zicli met ontzettende 

 snelheden door het heelal bewegen. 



Intusschen dit bezwaar is eenigszins subjectief; do een zal er gemakkelijker 

 overheen stappen dan de ander. 



Gewichtiger vind ik het, dat J. J. Thomson *, aannemende dat een gasvor- 

 mig lichaam uit een stelsel van cirkelvormige vortex-ringen bestaat, tot een 

 verklaring van de wet van Boyle komt, die men moeilijk bevredigend kan 

 noemen. Hierop werd reeds bij de aankondiging van J. J. Thomson's verhan- 

 deling gewezen door Reynolds f. Voor een stelsel van cirkelvormige vortex- 

 ringen berekent J. J. Thomson het product van het volume en de spanning. 

 Dit product blijkt gelijk te zy'a aan het verschil van twee grootheden. De 

 eerste grootheid is evenredig met de kinetische energie van het stelsel ; in de 

 tweede grootheid komen voor de kwadraten van de snelheden vau het medium 

 aan den wand van het vat, waarin het gasvormig lichaam opgesloten is. Daar 

 nu deze wand in rust is, meent J. J. Thomson deze snelheden nul of althans 

 klein te mogen stellen, waardoor de tweede grootheid nul of klein wordt en 

 men tot de wet van Boyle komt. Maar als het gasvormig lichaam uit vortex- 

 atomen bestaat, is dit ook het geval met den vasten wand ; en dan is het in 

 het geheel niet duidelijk, waarom de snelheid van het medium binnen het 

 vaste lichaam van den wand en aan de oppervlakte er van kleiner zal zijn 

 dan te midden vbu het gasvormige lichaam. 



Eindelijk is er nog een bezwaar. Wanneer van een gasvormig lichaam, dat 

 uit vortcx-atomen bestaat, de temperatuur stijgt, wordt de translatorische snel- 

 heid der atomen kleiner, en bij een twee-atomig gas neemt die snelheid bij 

 verhooging van temperatuur slechts onder een bepaalde voorwaarde toe. Nu 

 komt het mij onaannemelijk voor, dat dit in overeenstemming is met de wer- 

 kelijkheid. 



Daarom geloof ik niet, dat de vortex-atoom-hypothese uitzicht geeft op een 

 verklaring van de spectraallijnen. Dat de uitdrukkingen (A) en (B) daartoe 

 nooit kunnen leiden, volgt terstond hieruit, dat in die uitdrukkingen a en F 

 voorkomen. Bij verhooging van temperatuur neemt a toe en wordt F kleiner; 



• Treatise, p. 112. 



f Reynolds, Vortex rings, Nalure 20, p. 193 (1883). 



