51 



Perrier de theorie, dat in de bewuste klieren koolzuur of een 

 oplosbaar koolzuur zout wordt afgescheiden met het doel andere 

 opgeloste zouten , zooals b.v. sulphas calcis , te praecipiteeren , 

 waardoor eensdeels krachtiger zuren dan het koolzuur vrij zouden 

 worden , anderdeels de zouten in korreligen staat weggevoerd , 

 wat een dubbel voordeel voor de digestie zou opleveren. Zonder 

 twijfel is deze theorie veel meer aannemelijk dan die van Clapa- 

 rède. Toch geloof ik dat eene andere beschouwing meerder 

 grond van waarschijnlijkheid heeft. 



Daar deze wormen zich in eenen humusrijken bodem ophou- 

 den , leven zij te midden van een atmospheer, die rijk aan kool- 

 zuur is. De uitscheiding van koolzuur bij de huidademing zal 

 dus gering zijn. Bovendien worden voortdurend kalkzouten met 

 het voedsel uit den bodem opgenomen , die verder als dubbel- 

 koolzure kalk in het bloed geraken. Het is dus waarschijnlijk 

 dat door deze kliertjes de overmaat van koolzuur en van kalk 

 uit het bloed verwijderd wordt en , door middel der door Cla- 

 parède waargenomen openingen , in den oesophagus uitgestort 

 en voorts langs den darm naar buiten gevoerd. Voor deze op- 

 vatting als excretorische organen pleit ook het groote aantal 

 bloedvaten , waarmede deze kliertjes van uit het rugvat worden 

 voorzien. 



III. 



Het bloedvaatstelsel. 



Langs de rugzijde van het darmkanaal verloopt een vrij 

 dik bloedvat, dat zich beurtelings samentrekt en ontspant (vas 

 dorsalé). Het is over zijne geheele lengte met de zoogenaamde 

 chloragogeen-laag omgeven. Spoelt men deze met een penseel 

 onder water weg, dan ziet men dat zijn boven den darm ge- 

 legen gedeelte duidelijke insnoeringen vertoont, waardoor het 

 als in zoovele kamertjes , als er segmenten zijn , verdeeld wordt 

 (fig. 10 vd). 



Aan de tegenovergestelde zijde van het darmkanaal, langs 

 de buikzijde verloopen over de geheele lengte van het lichaam 

 twee vaten, één boven, één onder de buikgangliënketen. 



